GeForce RTX 5000 (NVIDIA Blackwell) przełomem? RTX 5090 zdmuchnie ze szczytu RTX-a 4090!

Dawno, dawno temu w odległej siedzibie NVIDII Jensen Huang i spółka snuli plany podbicia rynku GPU następną, ambitną generacją kart graficznych GeForce RTX 5000. Na ich spełnienie dali sobie czas do 2024 roku, ale doszło opóźnienia i porzucenia architektury Hopper. To było do przewidzenia w obliczu oporu ze strony konkurencji i zmiennej sytuacji w świecie półprzewodników. Co więc zaoferuje seria GeForce RTX 5000 i topowy GeForce RTX 5090? Sprawdź, co wiemy o NVIDIA Blackwell.

GeForce RTX 5000. Żegnaj Hopper, witaj Blackwell

Kiedy po raz pierwszy pisałem o serii GeForce RTX 5000, miała ona powstawać na architekturze Hopper w wielomodułowej konstrukcji (MCM – ang. Multi-Chip Module). To odpowiedź na to, co AMD wprowadziło w Radeonach RX 7000. AMD RDNA 3 nie okazało się jednak taką rewolucją, jak pierwotnie przewidywali najznamienitsi informatorzy.

Budowa chipletowa (kilka połączonych ze sobą układów) ograniczyła się tylko do bloków MCD (ang. Memory Compute Dies) z podsystemem pamięci (Infinity Cache i kontrolery GDDR6). W dodatku ta część powstała w wyższym procesie technologicznym niż najważniejszy, monolityczny element: GCD – rdzeń graficzny z blokami obliczeniowymi.


david blackwell
David Blackwell. Źródło: strona Uniwersytetu Illinois


NVIDIA ma pożegnać się w konsumenckich kartach graficznych z monolityczną budową (jeden wielki układ) właśnie w serii GeForce RTX 5000. Ta nie będzie dłużej oparta na architekturze Hopper, którą ograniczono do profesjonalnych układów (NVIDIA H100). Jej miejsce zajmie NVIDIA Blackwell, która w oficjalnym slajdzie NVIDII została oznaczona jako Ada Lovelace Next. Nazwa kodowa pochodzi od nazwiska amerykańskiego statystyka i matematyka – Davida Blackwella.

Co nowego w serii GeForce RTX 5000? 3 nm TSMC i budowa chipletowa

Architektura NVIDIA Blackwell ma powstawać w nowym, dostosowanym pod karty NVIDIA 3-nanometrowym procesie technologicznym TSMC o dużym uzysku (który może sięgnąć nawet 80%). Będzie to więc spora poprawa względem ulepszonej 5-nanometrowej litografii, która zastosowana została w serii GeForce RTX 4000. 3 nm wymiar technologiczny przynieść nawet 15% wzrost wydajności przy samym poborze mocy albo 30% wzrost efektywności energetycznej przy zachowaniu identycznych osiągów w porównaniu do 5 nm. Wzrośnie też gęstość upakowania tranzystorów (o 20%).

To będzie jeden z czynników, który pozwoli zaoferować jeszcze lepszy stosunek wydajności do poboru mocy niż dotychczas.  Ale niejedyny, bo nowe możliwości otwiera również chipletowa budowa NVIDIA Blackwell. Na razie jednak zbyt wcześnie na to, by tworzyć obraz pełnego układu, czy będzie ona podobna do AMD RDNA 3, czy może NVIDIA pójdzie o krok dalej i podział nie ograniczy się tylko do podsystemu pamięci.

infografika budowy mcm
Czy tak właśnie będzie wyglądać budowa kart GeForce RTX 5000?

Prawdopodobne jest także to, że niższe modele w serii RTX 5000 będą miały nadal konstrukcję monolityczną, tak jak model Radeon RX 7600 w serii RX 7000.

W planach na generację NVIDIA Blackwell jest przynajmniej pięć układów graficznych (od najwyższego do najniższego):

  • GB202 (RTX 5090, RTX 5080?)
  • GB203 (RTX 5070 Ti, RTX 5070?)
  • GB205 (RTX 5060 Ti?)
  • GB206 (RTX 5060?)
  • GB207 (RTX 5050?)

Zastanawiający jest brak GB204, czyli odpowiednika AD104, który napędza: RTX-a 4060 Ti, RTX-a 4070 i RTX-a 4070 Ti. Czyżby oznaczało, że modele 5×70 opierały się na okrojonych rdzeniach GB203, a niższe układy zarezerwowana byłyby dla RTX-ów 5060? I czy to oznacza, że pocięte GB202 trafi do RTX-a 5080?

Przypomnę, że sercem RTX-a 3080 był odpowiednik tego właśnie rdzenia – GA102, a nie tak jak w RTX-ie 4080 – AD103. Do premiery jeszcze daleka droga, więc powyższe przecieki nie muszą się sprawdzić.

Przewidywana specyfikacja i wydajność GeForce RTX 5090

  • Rdzeń graficzny: GB202
  • Proces technologiczny: 3 nm TSMC (N3)
  • Liczba bloków SM: 192
  • Liczba rdzeni CUDA: 24567
  • Liczba rdzeni RT: 192
  • Taktowanie boost: ok. 2,9 GHz (3 GHz+ w zasięgu ręki?)
  • Pamięć VRAM: 24  GDDR7
  • Szyna danych: 384-bit
  • Taktowanie pamięci: <32000 MHz
  • Przepustowość pamięci: 1536 GB/s
  • Pamięć cache L2: 128 MB
  • Interfejs: PCIe 5.0 x16
  • Pobór mocy (TGP): brak danych (mniej niż 450 W?)

Zobacz dla porównania specyfikację GeForce’a RTX 4090

jensen huang z rtxem 4090

Według wstępnych założeń RTX 5090 ma przynieść względem RTX-a 4090:

  • 50% wzrost rdzeni CUDA
  • 52% wzrost w przepustowości pamięci
  • 78% wzrost pamięci cache (L2)
  • 15% wzrost taktowań rdzenia (boost)
  • 70% wzrost wydajności

Kopite7kimi, znany informator, który trafnie dzielił się swoimi doniesieniami na temat serii RTX 3000 i RTX 4000, początkowo twierdził, że topowy model GB202 ma mieć 512-bitową magistralę pamięci. 

Czyżby RTX-y 5000 oznaczały koniec ograniczeń, które nękają modele z rodziny Ada Lovelace? Rzecz jasna, może ona trafić do wyższego GPU, np. RTX-a 5090 Ti. Wówczas RTX 5090 mógłby mieć tyle, ile RTX 4090, czyli nadal 384-bitową szynę i w związku z nią skromniejszą przepustowość (1536 GB/s). I tyle prawdopodobnie będzie mieć według późniejszych doniesień kopite7kimiego.

Jednak w tej generacji nie było ani RTX-a 4090 Ti, ani powrotu Titana. Kto wie, co jednak przyniesie przyszłość. Ba, sama NVIDIA może jeszcze tego nie wiedzieć, bo plany mogą jeszcze ulec zmianom.

Do tego czasu spodziewałbym się też porzucenia GDDR6X na rzecz nowego, szybszego standardu – GDDR7. Potwierdził to również wspomniany już informator, ale taktowania pamięci w RTX-ach 5000 raczej nie sięgną zabójczych 32000 MHz. 

Jaki wzrost wydajności w RTX 5090?

Nawet 70% wzrost wydajności jest osiągalny, bo taki potrafi przynieść w niektórych grach RTX 4090 względem RTX-a 3090 (nie zawsze, bo bywa on też na poziomie 50-60%). Nie są to wartości tak rozdmuchane jak w pierwszych przeciekach serii RTX 4000, gdzie mówiono nawet o ponad 2-krotnej poprawie wydajności.

chłodzenie nvidia geforce rtx 4090 founders edition
RTX 5090 ma przynieść podobny wzrost wydajności co RTX 4090

Kiedy premiera GeForce RTX 5000 (NVIDIA Blackwell)?

Następna, po Ada Lovelace, generacja miała według pierwotnego planu NVIDII ukazać się w 2024 roku (zapewne tradycyjnie pod koniec trzeciego kwartału). Tak się jednak nie stanie. NVIDIA przełożyła wydanie kart graficznych GeForce RTX 5000 na 2025 rok, nie dotrzymując dwuletniego cyklu wydawniczego zgodnego z wcześniejszym harmonogramem.

Czy to oznacza aż roczne opóźnienie? Niekoniecznie – NVIDIA Blackwell równie dobrze może zawitać do sprzedaży na początku lub wiosną 2025 roku. Wydaje mi się, że to być też zależne od tego, czy NVIDIA ma w planach odświeżenie serii RTX 4000 (Super?).


Źródło: NVIDIA

Nie da się ukryć, że te nie sprzedają się najlepiej z powodu wyceny, a NVIDIA w dobie gorączki sztucznej inteligencji skupia swoją uwagę na rynku AI (układy Blackwell trafią też na rynek HPC). Tym samym konsumenckie karty graficzne nie mają tak wysokiego miejsca na liście priorytetów. Miejmy nadzieję, że seria GeForce RTX 5000 przyniesie bardziej adekwatny skok wydajności do ceny. A przecieki kolejny raz nie rozdmuchują oczekiwań do granic możliwości, które będą miały się nijak do rzeczywistości…

Źródło: VideoCardz, Twitter (kopite7kimi), Chiphell

Przeczytaj recenzje kart graficznych RTX 4000:

Zobacz także:

Sprawdź wszystkie modele GeForce RTX 4000 i kart NVIDIA w x-komie