AMD Ryzen 7 5800X3D. Pierwszy procesor z 3D V-Cache

Zapowiedź Ryzen 7 5800X3D. Mała rewolucja w procesorach AMD

Jeśli AMD miało w planach desktopowe procesory w odświeżonej architekturze Zen 3+, to najpewniej pandemia i związane z nią niedobory układów scalonych pokrzyżowały firmie szyki. Odświeżenie ma być zarezerwowane wyłącznie dla laptopów.

Co z posiadaczami PC? Ci będą musieli obgryzać paznokcie ze zniecierpliwienia w oczekiwaniu na Ryzeny 7000 (AMD Zen 4) albo zwrócić uwagę na jedyne w swoim rodzaju CPU – Ryzena 7 5800X3D. AMD potwierdziło na konferencji na targach CES 2022, że będzie to pierwszy konsumencki procesor z 3D V-Cache. Co kryje się za tą nazwą?

Co to jest 3D V-Cache?

Czym jest 3D Vertical Cache? Jest to zoptymalizowany stos 3D z dodatkową porcją pamięci cache. Jest to swego rodzaju „cegiełka”, która jest połączona z układem procesora Zen 3 za pomocą dobrze znanej techniki TSV (ang. Through Silicon Via). Umożliwia ona komunikację między wypełnionym rdzeniami blokiem CDD a dołożonym na szczycie chipletu modułem SRAM.

Dodatkowa warstwa znajduje się bezpośrednio nad pamięcią L3 cache, a co za tym idzie – nie zakrywa rdzeni i nie wpływa negatywnie na temperatury najważniejszej części procesora.

Ponadto w układaniu stosów 3D AMD wykorzystuje technologię TSMC SoIC, która pozwala na tzw. heterogeniczną integrację układów scalonych o różnych: rozmiarze, funkcjonalności i procesie technologicznym.

Specyfikacja AMD Ryzen 7 5800X3D. Czy to przełom?

Skoro wiesz już, co oznacza 3D V-Cache w AMD Ryzen 7 5800X3D, możesz łatwo domyślić się, czym nowy procesor różni się od Ryzena 5800X. Tak, zgadłeś, ilością pamięci cache. W Ryzenie 7 5800X masz jej 36 MB (4 MB cache L2 + 32 MB cache L3), natomiast CPU z 3D V-Cache może pochwalić wartością na poziomie 100 MB (!).

Warto dodać, że 64 MB dodatkowego cache’u nie jest wcalem szczytem możliwości. Tyle ma po prostu wynieść procesorze AMD Ryzen 7 5800X3D. Poza tym liczba warstw, które mogą być „doklejane” do każdego bloku CCD, nie musi w przyszłości ograniczać się do jednej. W rozwiązaniu „czerwonych” tkwi zatem olbrzymi potencjał.

Coś się zyskuje, coś się traci. Taktowania będą nieco niższe – odpowiednio o 400 MHz (podstawowe) i 200 MHz (w trybie przyspieszenia). Ma to prawdopodobnie związek z zachowaniem poziomu TDP, pomimo dodania stosu 3D z pamięcią cache.

Architektura: Zen 3
Proces technologiczny: 7 nm TSMC FinFet
Liczba rdzeni: 8
Liczba wątków: 16
Taktowanie bazowe: 3,4 GHz
Taktowanie w trybie boost: 4,5 GHz
Pamięć cache L2: 4 MB
Pamięć cache L3: 96 MB
PCIe: 4.0
Pobór energii (TDP): 105 W

Czy Ryzena 7 5800X3D będzie można podkręcać?

Nie, nie można podkręcić Ryzena 7 5800X3D. AMD oficjalnie potwierdziło brak możliwości OC. Brak tej opcji ma ścisły związek z 3D V-Cache. Stos z dodatkową pamięcią podręczną nie jest w stanie pracować z napięciem powyżej 1,35 V.

Nie jest jednak wykluczone, że przyszłe procesory z 3D V-Cache, które AMD zoptymalizuje do pracy w bardziej wymagających warunkach, będzie można podkręcać. Ryzen 7 5800X3D to pierwszy taki konsumencki procesor na rynku, więc brak możliwości OC niespecjalnie zaskakuje. Na podstawce z tym CPU można regulować jedynie Infinity Fabric i pamięci.

Poznaj więcej szczegółów na temat OC procesora: Ryzen 7 5800X3D jednak da się podkręcać? AMD może szykować niespodziankę

Wydajność AMD Ryzen 7 5800X3D. Czy zrzuci z tronu Intel Core i9-12900K?

AMD pochwaliło się na prezentacji w ramach targów CES 2022, że Ryzen 7 5800X3D będzie szybszy od Ryzena 9 5900X średnio o około 15%. Różnice mogą być nawet większe w wybranych grach i sięgać ponad 20-30% (vide Far Cry 6 i Watch Dogs: Legion). Jest to niczego sobie wynik, zwłaszcza jeśli zestawia się modele reprezentujące jednak inną półkę.

Co więcej, według „czerwonych” bohater publikacji ma pobić w rozdzielczości 1080p i wysokich detalach flagowca z serii Intel Alder Lake-S, czyli Intel Core i9-12900K. Różnica wyniesie średnio kilka procent na korzyść Ryzena 7 5800X3D (w skrajnych przypadkach ma to być nawet 17%), ale i tak to już nie lada wyczyn. Nie bez powodu Intel wyciągnął z rękawa Intel Core i9-12900KS z imponującym taktowaniem 5,5 GHz dla jednego rdzenia (5,2 GHz dla wszystkich).

Sprawdź: Test wydajności Intel Core i9-12900KS

W niektórych grach, jak widać na załączonych grafikach, może nie być wręcz żadnych różnic względem zarówno Ryzena 9 5900X, jak i topowego Intel Alder Lake-S. Przykładem takiej produkcji jest chociażby CS:GO, które wymaga silnego pojedynczego rdzenia. Sporo gier jednak skorzysta na zaaplikowaniu 3D V-Cache. Ryzen 7 5800X3D jest hucznie nazywany przez AMD najlepszym procesorem do tego typu zastosowań.

Wyniki wydajności Ryzena 7 5800X3D w grach

Do sieci trafiły pierwsze wyniki testów wydajności Ryzena 7 5800X3D w grach. W gruncie rzeczy pokrywają się one z oficjalnymi wykresami od AMD. Nowe CPU „czerwonych” osiąga albo porównywalną wydajność z Intel Core i9-12900K, albo (wyraźnie) wyższą. Nie we wszystkich odczujesz jednak duży wzrost (nawet 29%), który jest wynikiem dużej dawki pamięci podręcznej.

XanxoGaming, autor testów, użył do testów platformy z pamięciami DDR4 3200 MHz CL14 (4x 8 GB) i kartą GeForce RTX 3080 Ti, a Ryzena 7 5800X3D zestawił z procesorem Intel Core i9-12900KF (wersja bez iGPU). RAM nie jest optymalny dla tego typu zestawów, ale w obu przypadkach użyto tę samą konfigurację. Warto zwrócić uwagę, że w tych grach, w których średnia liczba klatek jest na porównywalnym poziomie, często 1% low fps jest zdecydowanie wyższy na CPU z 3D V-Cache.

test ryzen 5800x3d vs intel core i9-12900kf w metro exodus — Źródło: Xanxo Gaming

test ryzen 5800x3d vs intel core i9-12900kf w control — Źródło: Xanxo Gaming

test ryzen 5800x3d vs intel core i9-12900kf w death stranding — Źródło: Xanxo Gaming

test ryzen 5800x3d vs intel core i9-12900kf w shadow of the tomb raider — Źródło: Xanxo Gaming

test ryzen 5800x3d vs intel core i9-12900kf w wiedźminie 3 — Źródło: Xanxo Gaming

test ryzen 5800x3d vs intel core i9-12900kf w final fantasy 15 — Źródło: Xanxo Gaming

Testowane procesory nie są jednak równorzędne, jeśli chodzi o cenę. Przypominam, że AMD Ryzen 7 5800X3D jest tańszym modelem. Wszelkie wątpliwości dotyczące mocy Ryzena 7 5800X3D zostały przez nas rozwiane w teście wydajności. Koniecznie przeczytaj:

Ideał dla graczy. Test i recenzja wyjątkowego procesora AMD Ryzen 7 5800X3D

Cena AMD Ryzen 7 5800X3D. Czyżby nie było tak źle?

AMD oficjalnie potwierdziło 15 marca cenę sugerowaną procesora Ryzen 7 5800X3D. Ile kosztuje? Tańszy niż zwykły Ryzen 7 5800X nie jest. AMD wyceniło swój pierwszy konsumencki procesor z 3D V-Cache na 449 dolarów (2399 zł).

Dla porównania tak w dniu premiery kształtowały się ceny Ryzena 7 5800X i Ryzena 9 5900X oraz Intel Core i9-12900K:

AMD Ryzen 7 5800X – 449 dolarów (2299 zł)
AMD Ryzen 9 5900X – 549 dolarów (2799 zł)
Intel Core i9-12900K – 589 dolarów (2999 zł)

W tej generacji AMD życzy sobie całkiem dużo za swoje CPU. Ryzen 7 5800X3D zaoferuje wyższą wydajność nawet niż flagowy Intel Alder Lake-S, a kosztuje dokładnie tyle, ile… Ryzen 7 5800X w dniu swojego debiutu! W sumie nie jest to zła cena, biorąc pod uwagę możliwości pierwszego konsumenckiego CPU z 3D V-Cache.

W dodatku użytkownicy ostatnich Ryzenów nie będą musieli wymieniać płyty głównej, a to może być przewaga nad Intel Core i9-12900K, które wymaga nowego gniazda (Socket 1700).

AMD Ryzen 7 5800X3D na AM4. Jakie płyty główne obsługują nowe CPU?

Podstawka podstawką, ale ważny jest też chipset. Procesor AMD Ryzen 7 5800X3D jest obsługiwany przez płyty główne oparte na chipsetach AMD 400 (B450, X470) i AMD 500 (A520, B550 i X570). Zabraknie za to wsparcia dla układów bazujących na starszych chipsetach z serii 300, mimo że zaczynają one otrzymywać oficjalną obsługę CPU AMD Zen 3.

Kiedy premiera AMD Ryzen 7 5800X3D?

Zgodnie z oficjalną zapowiedzią AMD, procesor Ryzen 7 5800X3D zadebiutował 20 kwietnia 2022 roku. Tym samym przecieki, które ujawnił portal VideoCardz, sprawdziły się. AMD Ryzen 7 5800X3D może podzielić trochę podzielić los Intel Broadwell. W końcu pół roku później mają wyjść bardziej zaawansowane procesory AMD Zen 4.

Oprócz Ryzena 7 5800X3D AMD zaplanowało także procesory, jak Ryzen 7 5700X, Ryzen 5 5600 i Ryzen 5 5500. Wyszły one na początku kwietnia.

Czy wyjdą inne procesory AMD Ryzen 5000 z 3D V-Cache?

Wygląda na to, że nie. AMD Ryzen 7 5800X3D skierowany jest głównie do graczy. Jest to najbardziej optymalna na dziś konfiguracja rdzeni ze wszystkich CPU dostępnych w Ryzenach 5000. Patrząc na to, co oferują konsole PS5 i Xbox Series X/S – ten model wydaje się najlepszym wyborem, jeśli AMD zamierza ograniczyć dostępność 3D V-Cache do jednego modelu z tej serii.

Według portalu DigiTimes przyczyny mają związek z technologią TSMC SoIC. Znajduje się ona w powijakach i nie jest gotowa na masową produkcję procesorów z 3D V-Cache.

To raz, a dwa: AMD zamierza skupić na razie swoją uwagę na procesorach serwerowych EPYC Milan-X. Mają one bowiem również wykorzystywać 3D V-Cache, i to na większą skalę. AMD widzi w nich po prostu większy potencjał i ze względu na ograniczone możliwości desktopowe CPU AMD Ryzen 5000 otrzymały niższy priorytet.

Źródło: AMD, VideoCardz, Wccftech, AnandTech, Overclock3D, DigiTimes, TSMC

Zapoznaj się również z innymi materiałami o produktach AMD: