„Star Trek” – filmy i seriale. Jak oglądać?

5 kwietnia. Dla jednych rocznica założenia klubu Portsmouth F.C., premiery „Zemsty Nietoperza” Straussa czy wyemitowania pierwszego odcinka „Świata według Bundych” . Dla fanów „Star Treka” – to Dzień Pierwszego Kontaktu, czyli oficjalnego spotkania Ziemian z przedstawicielami obcej cywilizacji (konkretnie Wolkan). Wykorzystujemy tę świeżą jeszcze datę, by podpowiedzieć zainteresowanym gwiezdną franczyzą, jak oglądać filmy i seriale z universum „ST”. Porucznik Uhura, proszę otworzyć kanał komunikacyjny – rozpoczynamy nadawanie.

Tekst powstał przy okazji Dnia Pierwszego Kontaktu. Przypominamy go w Międzynarodowy Dzień Star Treka, przypadający 8 września – kiedy to, w 1966 roku, wyemitowano pierwszy odcinek The Original Series.

Star Trek – filmy, seriale, gry, komiksy, książki… Jak się nie pogubić? Co jest kanonem, a co nie?

Jak to zwykle bywa z rozbudowanymi universami, Star Trek to nie tylko medium wizualne, ale także mnóstwo gier, książek czy komiksów. Czy chcąc zacząć przygodę z tym universum potrzebna będzie jakaś dodatkowa lektura? Na szczęście nie.

Na początek wystarczy zupełnie skupienie się filmach i serialach, które są uznawane za kanon (mowa tylko o oficjalnych produkcjach, nie wliczają się tu fanowskie, jak na przykład Star Trek Continues). A jednym dodatkowym źródłem pisanym, do którego można wówczas – niezobowiązująco, zależnie od potrzeby – zaglądać, jest oficjalna Wikipedia franczyzy: Memory Alpha.

Star Trek jak oglądać
Źródło: Nerdist

Star Trek – jak oglądać? Kolejność ukazywania się filmów i seriali

Najprostszym porządkiem wydaje się ten, w którym poszczególne produkcje się ukazywały. Nawet wówczas jednak warto pamiętać, że niektóre z nich – Enterprise, Discovery – to prequele, fabularnie rozgrywające się dużo wcześniej, a niektóre – Star Trek z 2009 roku i jego sequele – to uzasadniony fabularnie reboot serii.

  • The Original Series (przyjęty w fandomie skrót TOS) – trzy sezony (1966-1969);
  • The Animated Series (TAS) – dwa sezony (1973-1974);
  • Star Trek: The Motion Picture (TMP) (1979);
  • Star Trek II: Gniew Khana (1982);
  • Star Trek III: W poszukiwaniu Spocka (1984);
  • Star Trek IV: Powrót na Ziemię (1986);
  • Następne pokolenie (The Next GenerationTNG)– siedem sezonów (1987-1994);
  • Star Trek V: Ostateczna granica (1989);
  • Star Trek VI: Wojna o pokój (1991);
  • Stacja kosmiczna (Deep Space 9 – DS9) – siedem sezonów (1993 – 1999);
  • Star Trek: Pokolenia (1994);
  • Voyager (VOY) – siedem sezonów (1995-2001);
  • Star Trek: Pierwszy kontakt (1996);
  • Star Trek: Rebelia (1998);
  • Enterprise (ENT) – cztery sezony (2001-2005);
  • Star Trek: Nemesis (2002);
  • Star Trek (2009);
  • W ciemność. Star Trek (2013);
  • Star Trek: W nieznane (2016);
  • Discovery (DIS) – na chwilę obecną trzy sezony (od 2017);
  • Short Trek (ST) – dwa sezony (2018-2020);
  • Picard (PIC) – na chwilę obecną jeden sezon (od 2020);
  • Lower Decks (LD) – trwa drugi sezon (od 2020).

Widać tu, że niektóre filmy powstawały wówczas, gdy w telewizji ukazywały się seriale. Czy wobec tego na przykład czekać z obejrzeniem piątego i szóstego filmu aż skończy się oglądać TNG? Niekoniecznie – tym bardziej, że nadal są to filmy z załogą kapitana Kirka. A Nemesis – czyli ostatni film z załogą kapitana Picarda – wyszedł wtedy, gdy ukazywał się już prequel, czyli Enterprise. Dlatego w przypadku pokrywania się dat, można przyjąć oglądanie równoległe.

"Star Trek Nemesis". Źródło: Memory Alpha

Uważam, że jednak tyczy się to bardziej sytuacji film – serial. W przypadku, gdy mamy dwa seriale, sugerowałbym najpierw skończenie jednego, a potem branie się za kolejny. Wyjątek stanowi Short Treks, który jest serią krótkometrażówek, serialem towarzyszącym Discovery oraz Picardowi – można go zatem oglądać wraz z tymi nowszymi (szczególnie z Discovery)

"Short Treks". Źródło: Memory Alpha

Chronologia wydarzeń

Inna propozycja to oglądanie w kolejności wydarzeń z poszczególnych produkcji. O ile jest ona interesująca, o tyle ma parę wad, o których więcej napiszę poniżej. Jeżeli jednak chcemy oglądać Star Treka zgodnie z wewnętrzną chronologią wydarzeń, sugerowany jest taki porządek (oparty na gwiezdnych datach):

  • Enterprise;
  • Short Treks – odcinki The Girl who Made Stars, The Brightetst Star, Q&A;
  • The Original Series – odcinek The Cage;
  • Discovery (sezon 1);
  • Short Treks – odcinek Runaway;
  • Discovery (sezon 2);
  • Short Treks – odcinki The Escape Artist, The Trouble with Edward, Ask Not;
  • Discovery (sezon 3);
  • The Original Series;
  • The Animated Series;
  • The Motion Picture;
  • Gniew Khana;
  • W poszukiwaniu Spocka;
  • Short Treks – odcinek Ephraim and Dot;
  • Powrót na Ziemię;
  • Ostateczna granica;
  • Wojna o pokój;
  • Następne pokolenie;
  • Deep Space 9 (sezony 1-3);
  • Pokolenia;
  • Deep Space 9 (sezony 4 oraz 5 – odcinek Apocalypse Rising);
  • Pierwszy kontakt;
  • Deep Space 9 (sezony 5 – od odcinka The Ship – 6 oraz 7 – do odcinka It’s Only a Paper Moon);
  • Rebelia;
  • Deep Space 9 (sezon 7 – od odcinka Prodigal Daughter);
  • Voyager;
  • Nemesis;
  • Lower Decks (sezon 1 i 2);
  • Short Treks – odcinek Children of Mars;
  • Star Trek;
  • W ciemność;
  • W nieznane;
  • Picard (sezon 1);
  • Short Treks – odcinek Calypso.

W czym problem z oglądaniem według chronologii wydarzeń?

Do pewnego momentu wydaje się ona dość prosta, ale w pewnym momencie pojawiają się komplikacje:

  • trzy seriale – TNG, DS9 oraz Voyager – rozgrywają się mniej więcej w tym samym czasie – DS9 wystartowało około szóstego sezonu Następnego pokolenia, a Voyager – około trzeciego DS9 – przedstawione tam wydarzenia rozgrywają się jednocześnie, a bohaterowie jednej serii wpadają nieraz z „wizytą gościnną” do drugiej (nie wspominając o postaciach takich, jak Miles O’Brien czy Worf, którzy zaczęli swój żywot w Następnym pokoleniu, po czym przenieśli się do DS9);
  • rozmieszczenie filmów Pierwszy kontakt czy Rebelia jest dość umowne, oparte w zasadzie na dialogach czy nieobecności pewnych bohaterów;
  • odcinek TOSThe Cage – to pierwszy pilot serialu (czyli pierwsze startrekowe medium w ogóle), który początkowo nie trafił do emisji, a nakręcony materiał włączono do dwuczęściowej historii The Menagerie – z czasem jednak został udostępniony jako osobny odcinek i dobrze go obejrzeć przed Discovery, w którym pojawiają się odniesienia do fabuły;
  • filmy Star Trek z 2009 roku, W ciemność oraz W nieznaną tworzą alternatywną linię czasową dla wydarzeń z epoki The Original Series, tzw. linię Kelvina (do pewnego stopnia stanowiąc również prequel), a przy tym wiążą się z przyszłością głównej linii czasu;
  • krótkometrażówki Short Treks są porozrzucane po całej linii czasowej i często są to pojedyncze odcinki;
  • część seriali jest nadal w produkcji – czekamy choćby na kolejne sezony i odcinki Picarda, Lower Decks czy Discovery,  na kolejny prequel – Strange New Worlds, który ma rozgrywać się pomiędzy pierwszym i drugim sezonem Discovery oraz The Original Series czy animowaną serię Prodigy.
"Star Trek: TOS". Źródło: Memory Alpha

Dochodzi do tego problem anachronizmów – na przykład technologia w kręconym współcześnie Discovery wypada o wiele bardziej nowocześnie niż ta z The Original Series z lat 60. Jeśli jednak takie niuanse i cały ten niewielki galimatias nie przeszkadzają – można spróbować z takim porządkiem (w razie problemów wspierając się wspomnianą Memory Alpha).

„Strasznie dużo tych seriali i sezonów…. Czy mogę obejrzeć tylko filmy?”

W zasadzie – tak. Tak zresztą zrobiłem sam, gdy długo nie miałem dostępu do legalnego źródła z poszczególnymi seriami. Choć wiele filmów jest mniej lub bardziej powiązanych z wydarzeniami z konkretnych odcinków (np. Gniew Khana to kontynuacja odcinka Space Seed z The Original Series, a Pierwszy kontakt – dwuczęściowego The Best of Both Worlds z Następnego pokolenia), to ich fabuły są na tyle samodzielne, że można je oglądać bez znajomości seriali.

Star Trek Picard Borg
"Star Trek: TNG". Źródło: Memory Alpha

Inna rzecz, że trochę się traci. Mam tu szczególnie na myśli załogę kapitana Picarda, która (osobiście) w filmach wydawała mi się trochę nijaka – podczas gdy serial nadawał im znacznie więcej głębi, pozwalał obserwować ich rozwój, a także lepiej zrozumieć pewne relacje pomiędzy bohaterami czy zdarzenia.

"Star Trek II: Gniew Khana". Źródło: Memory Alpha

Nie wspomnę o tym, że filmów doczekały się w zasadzie tylko załogi TOS i TNG. Swojej reprezentacji na dużym ekranie pozbawiona została tak świetna produkcja, jak DS9, z którą zdecydowanie warto się zapoznać. W filmach nie pojawia się też cała galeria barwnych i interesujących postaci, które można poznać w serialach  – Q, Harry Mudd, Gowron, Lwaxanna Troi, Tasha Yar, Ro Laren, Lore czy Vash, a także cała załoga i mieszkańcy Deep Space 9.

Star Trek Kira Q
"Star Trek: DS9". Źrodło: Memory Alpha

W skrócie – można ograniczyć się tylko do filmów, ale – jeśli ma się możliwość – warto także dać szansę serialom.

Macie jakieś pytania, uwagi lub wątpliwości związane z przedstawioną chronologią? Podzielcie się z nami w komentarzach.

Star Trek VI
"Star Trek VI: Wojna o pokój". Źródło: Memory Alpha

Źródła: Memory Alpha, Star Trek, Wikipedia, SyFy, Inverse