Tester płakał, jak oddawał. Test i recenzja telewizora Sony XR-55A90J

W przeciwieństwie do rywali firma Sony nie zmienia swoich sztandarowych telewizorów OLED co roku. Poprzedni flagowiec z serii Master (AG9) wszedł na rynek jeszcze w roku 2019, natomiast jego następca (A90J) debiutuje dopiero w roku bieżącym (2021). Dwa lata w technice to sporo czasu, czy zatem można spodziewać się zmian na lepsze? Odpowiedź na to pytanie znajdziecie w niniejszej recenzji.

Sony XR-55A90J (dalej zwany 55A90J) jest telewizorem OLED z ekranem o rozdzielczości 3840 na 2160 pikseli. W trakcie testu pracował pod kontrolą systemu Android 10 oraz oprogramowania w wersji 6.3628.0454EUA. Telewizor wyprodukowano w lutym 2021 roku i pochodził od producenta z puli egzemplarzy testowych przeznaczonych dla dziennikarzy.

nalepka znamionowa telewizora sony xr550a90j

Design

Jeżeli ktoś pamięta jeszcze OLED-y Sony z obudową w kształcie odwróconej litery „V” (lub „domku z kart”), to na pewno zwróci uwagę, że konstrukcja Bravii 55A90J jest dużo bardziej konwencjonalna. Oto jej cechy charakterystyczne:

  • organiczny ekran osadzony na metalowej płycie,
  • elektronika oraz głośniki ukryte pod dużą czarną pokrywą,
  • dwie metalowe nóżki o zmiennej konfiguracji: jedna daje niemal zerowy prześwit…
konfiguracja nóżek sony xr55a90j
Źródło: Sony

…z kolei druga (którą wybrałem do testu) pozwala umieścić pod ekranem soundbar.

telewizor sony xr55a90j na nóżkach ułożonychrównolegle do obudowy
Źródło: Sony

W trakcie testu dysponowałem akurat grajbelką Sony HT-G700. Jak widać na poniższym zdjęciu, belka zmieściła się pod Bravią bez żadnych problemów.

soundbar sony htg-700 w prześwicie pod sony xr55a90j

Pilot zdalnego sterowania to dobrze znana konstrukcja (chociażby z ubiegłorocznych Bravii A89 czy serii XH9505), łącząca plastikowy korpus z metalową płytą wierzchnią, w której osadzono podświetlane przyciski.

Szerokość bocznego obramowania ekranu wynosi 7 mm, a szerokość samej ramki – 1 mm. Z kolei rozstaw nóżek to 1150 mm (w wariancie wąskim, tj. tym z dużym prześwitem).

Jakość obrazu Sony 55A90J

Wyświetlacz

W telewizorze zastosowano wyświetlacz OLED typu RGBW (WOLED) pochodzący od LG Display.

wyświetlacz telewizora sony xr55a90j

Kolory

W lekko „ochłodzonym” (6951K) trybie własnym średni błąd odwzorowania kilkudziesięciu testowych próbek barw wyniósł zaledwie 2,6, czyli poniżej progu postrzegalności (3,0).

Rzeczywisty błąd będzie niższy, ponieważ w trakcie testu nie dysponowałem jeszcze nowym profilem do kolorymetru, który uwzględniałby zmienioną charakterystykę widmową nowego panelu OLED, jaki zastosowano w 55A90J. Nowy panel ma dodatkową warstwę emitującą w zakresie zieleni, co po części tłumaczy nieco zbyt intensywną magentę.

Myślę, że po uwzględnieniu tego faktu oraz po kalibracji samego balansu bieli (który, notabene, jest nieco zaniebieszczony w ustawieniach fabrycznych) średni błąd odwzorowania barw mógłby śmiało spaść poniżej 2, a może nawet jeszcze niżej. W każdym razie analiza subiektywna dobrze mi znanych treści potwierdziła brak jakichkolwiek istotnych odstępstw od normy.

Pomimo zmodyfikowanego panelu pod kątem w poziomie kolory ulegają tradycyjnej dla OLED-ów, tj. nieznacznej degradacji. Dla przypadkowego obserwatora będzie ona praktycznie niezauważalna, ale wyczulone oko zauważy pewne zmiany, zwłaszcza w sytuacji, gdy wyświetlamy jeden i ten sam kolor na pełnym ekranie. Na przykład biel pod kątem ulega schłodzeniu, zmieniając lekko swój odcień na zielonkawy. Nie jest to duży problem, ale warto o tym wspomnieć, bo nie wszystkie recenzje to robią.

Na szczęście mecze piłki nożnej oglądało się na 55A90J z dużą przyjemnością, także pod kątem – zieleń murawy boiska była jednolita.

W subiektywnej ocenie za reprodukcję barw Bravia 55A90J dostaje ode mnie wysoką notę.

Szeroka paleta barw

Pokrycie przestrzeni UHDA-P3 (CIExy) wyniosło 97%, co potwierdza możliwość wyświetlania szerokiej palety barw i jest jednym z najlepszych wyników na rynku (nie tylko wśród OLED-ów).

W trybie HDR dokładność odwzorowania poszczególnych barw była wysoka i nie zauważyłem żadnych istotnych odstępstw.

Był tylko jeden problem: telewizor nie zawsze aplikował szeroką paletę barw i wtedy trzeba było włączać BT.2020 ręcznie. Ten błąd często występuje w Braviach ze świeżutkim oprogramowaniem, widziałem go w innych Braviach A.D. 2021 (także LCD), w ubiegłym roku też był, i jestem przekonany, że zostanie z pewnością usunięty przez kolejną aktualizację oprogramowania.

Pomijając powyższe, pod względem reprodukcji barw Sony 55A90J spisuje się znakomicie zarówno na treściach SDR, jak i HDR.

Czerń i kontrast

Zacznijmy może od dwóch informacji: pierwszej oczywistej i drugiej wcale nie oczywistej. Primo, czerń i kontrast w Sony 55A90J są po prostu znakomite – tak jak w niemal wszystkich OLED-ach, które testowałem. Secundo, tak jak wszyscy producenci mający w swojej ofercie OLED-y, Sony korzysta z wyświetlacza zaprojektowanego i wyprodukowanego przez LG Display. To jest oczywiste i nie wymaga komentarza.

Tym, co nie jest już oczywiste i o czym wielu konsumentów, zwłaszcza tych wypowiadających się na różnych forach, zapomina, jest fakt, że ten sam wyświetlacz można inaczej wysterować. No dobrze, ale w jakim celu wprowadzać modyfikacje? Otóż są tacy, którzy głoszą, że skoro wszystkie OLED-y oferują taką samą jakość obrazu i skoro wszystkie świecą tak samo nie ma sensu kupować drogich OLED-ów, lecz wystarczą tanie modele – może i pozbawione różnych „bajerów”, ale świecące tak samo.

Niestety, takie rozumowanie jest błędne, ponieważ u jego podstaw leży błąd przyjęty a priori, że wyświetlacze OLED są doskonałe i nie wymagają żadnych korekt. Niestety tak nie jest, bowiem:

  • Każdy producent musi we własnym zakresie zredukować, rozwiązać, wyeliminować problemy, jakie panele OLED mają przy przejściu z czerni w bardzo ciemne szarości.
  • W tym celu niektórzy idą po linii najmniejszego oporu, dodając szum (dither), który pomaga im zredukować kleksowanie (ang. OLED flashing, luminance overshoot), ale kosztem demolki (zaszumiania) oryginalnego obrazu. Decyzja o tym, czy dodawać dither, w jaki sposób i w jakiej ilości, zależy od producenta – jedni nie widzą w tym nic złego, inni stronią od tego.
  • Panele mają różną klasę (grade1, grade2 itd.) i to producent decyduje które – lepsze czy gorsze – panele kupuje i instaluje w swoich telewizorach.
  • Każdy producent musi opracować algorytmy konwersji tonalnej (tone mapping/display mapping).

A jak na tle tych problemów spisali się inżynierowie Sony? Znakomicie, bowiem:

  • obraz nie był zaszumiony;
  • panel w testowym egzemplarzu był całkowicie wolny od pionowych pasów i plam, co potwierdziły moje zarówno testy na planszach 1-5%, jak i testy na materiałach filmach;
  • kleksowanie było widoczne bardzo rzadko, i to tylko na materiałach naprawdę niskiej jakości.

Dla przykładu zachęcam do obejrzenia galerii zdjęć z filmu Alita: Battle Angel (2019).

Wierzcie mi, albo i nie, ale scena, w której stojący ma prawo od Ality doktor Dyson unosi identyfikator, została przez niektóre OLED-y tak zmasakrowana, że kolorowe światła wieżowców i same wieżowce w tle stały się jedną wielką czarną plamę. Ale nie w Sony – tu mamy świetną widoczność ciemnych detali i wierność oryginałowi. Brawo!

W ogólnej ocenie za czerń i kontrast wystawiam Bravii 55A90J bardzo mocną piątkę (w starej szkolnej skali 2-5). Nie ulega wątpliwości, że pod względem jasności, czerni i kontrastu, a zwłaszcza czystości obrazu jest to naprawdę wybitny telewizor. Było mi naprawdę przykro, gdy musiałem go oddać.

HDR

W trybie HDR na planszy 10% maksymalna luminancja po 5 (słownie: pięciu) minutach pomiaru wyniosła 870 cd/m^2.

No dobrze, ale czy to widać w praktyce? Oczywiście. Żadne zdjęcie tego niestety nie odda, ale wierzcie mi, że w filmie Gwiezdne Wojny: Skywalker. Odrodzenie (2019), w scenie na planecie Exegol, gdy Kylo Ren rozmawia z Palpatine’em, ciemności przerywane jasnymi błyskami zmusiły mnie nie tylko do zmrużenia oczu, lecz nawet do częściowego zasłonięcia oczu. Tej trudnej sceny nie udało mi się sfotografować, dlatego zamieszczam kadry poprzedzające – też są świetne.

Tak, Panie i Panowie, HDR w tym OLED-zie dosłownie daje po oczach!

Odwzorowanie ruchu

To ciekawe, ale w porównaniu do poprzedniego OLED-a Sony, jaki testowałem (Sony 55A8 z roku 2020) nie zauważyłem żadnych istotnych różnic w odwzorowaniu ruchu pomiędzy nim a najnowszym 55A90J.

Ostrość obrazów ruchomych wyniosła 600 linii (na 1080 maksimum). Największą ostrość obrazów ruchomych daje opcja Własny w ustawieniu gładkość 2, czystość 2. Takie ustawienie daje nieco zbyt mocne upłynnianie obrazów ruchomych, dlatego warto rozważyć też opcję gładkość 1 i czystość 2.

Z kolei opcja czystość maks. powoduje migotanie i spadek jasności obrazu, ale zauważalnie nie poprawia ostrości ruchu. Podobnie jak w innych modelach telewizorów Sony, brakuje nieco większej liczby stopni upłynniania ruchu (gładkości): przydałby się szczególnie dodatkowy stopień pośredni pomiędzy wartościami 1 a 2.

Źródło: Sony

Smużenie było bardzo małe, a tak częste w elcedekach zjawisko brudnego ekranu nie wystąpiło.

Na koniec zaznaczę, że funkcja tryb kliszy (TK) ma wpływ na stopień upłynniania ruchu – jeżeli chcemy mocno upłynniać ruch, to TK powinien być w opcji duża + gładkość maks. Inaczej dużego upłynnienia osiągnąć się nie da, bowiem maksymalizacja gładkości przy TK=mała nie likwiduje drgań i zacięć całkowicie.

Ogólnie jest jednak bardzo dobrze, także ze względu na niewielką liczbę artefaktów upłynniania. Pomimo tego Sony powinna uważać, bowiem pod względem ostrości obrazów ruchomych dwaj OLED-owi rywale są o krok do przodu.

Jakość dźwięku

Bravię 55A90J testowałem w ustawieniu „wysokim”, tj. o dużym prześwicie, jak na zdjęciu poniżej (ale oczywiście bez widocznej na nim grajbelki).

sony xr55a90j z soundbarem
Żródło: Sony

Jeżeli obejrzymy sobie Sony 55A90J z przodu, z tyłu, z boku i pod spodem, to nie zauważymy żadnych przetworników. Jest tak, ponieważ tony średnie i wysokie w tym telewizorze generuje jego ekran. Dzięki technice modów rozproszonych (ang. DML, distributed mode loudspeaker) ekran wprawiają w drgania specjalne wzbudniki. I to właśnie to rozwiązanie sprawia, że dźwięk wydobywa się nie z boku nie od spodu, lecz wprost z postaci na ekranie. Tego nie spotkamy w żadnym innym telewizorze. W żadnym (oprócz innych OLED-owych Bravii).

Ponieważ przetwornik typu DML nie jest w stanie reprodukować niskich tonów, z tyłu obudowy, pod plastikową pokrywą umieszczono dwa kilkucentymetrowe głośniki niskotonowe…

Źródło: Sony

…wspomagane przez kanały basrefleksu mające wyloty na tylnej ściance.

Tego typu zestaw przetworników generuje całościowo udane brzmienie, o więcej niż dobrej jakości (jak na telewizor oczywiście). Dźwięk jest dobrze zrównoważony z przyjemnym, sprężystym basem. Góra zdaje się być nieco bardziej otwarta niż w starszych OLED-ach Sony, ale w porównaniu do moich domowych, „wzorcowych” kolumn dało się zauważyć pewien niedostatek aury pogłosowej („zbyt mało powietrza”) wokół głosów i instrumentów i kompresję dynamiki na wysokich tonach. Pomimo tego brzmienie jest bardzo udane, spokojne nienatarczywe i całkiem naturalne jak na TV.

Do wyboru są tryby: standardowy, dialogi, kinowy, muzyka, sport, dolby audio. Wbrew pozorom, jest to duży plus, bowiem firma Sony ostatnio nas pod tym względem nie rozpieszcza i w niektórych swoich ciekłokrystalicznych Braviach zupełnie o trybach dźwięku zapomniała (po prostu ich nie ma). A w 55A90J są. A może to usunięcie trybów dźwięku w innych Braviach było celowe? Podobno najbardziej się coś ceni, jak się to straci…

Funkcje smart telewizora Sony 55A90J

System operacyjny Android 10 (w odmianie Google TV) zapewnia Bravii 55A90J bardzo bogate funkcje multimedialne. Oto zestawienie dostępnych aplikacji VoD:

Dwie uwagi:
  • * Aplikacja Disney+ jest co prawda fabrycznie zainstalowana, ale po jej uruchomieniu pojawia się komunikat o niedostępności w Polsce.
  • ** Jest tylko „azjatycki” Rakuten VIKI, a nie „normalny” Rakuten TV.

A oto zestawienie serwisów muzycznych:

Oczywiście ww. zestawienie nie byłoby kompletne, gdybyśmy nie wspomnieli o serwisie Bravia CORE. Oto najważniejsze cechy w pigułce:

  • CORE to skrótowiec od Centrum Odlotowej Rozrywki Ekstremalnej (😊), bo chyba tylko tak, można przełożyć na nasze angielski termin Centre Of Real Entertainment.
  • Bravia CORE jest serwisem VoD oferującym dostęp do zasobów filmowych Sony Pictures Entertainment (w tym wielu pozycji z katalogu dawnej Columbia Pictures).
  • Ma oferować strumień danych nawet do 80Mb/s (a więc kilkukrotnie „gęstszy” niż rywale).
  • Serwis będzie dostępny tylko w telewizorach marki Sony i to wyłącznie w modelach Bravia XR, czyli tych wyposażonych w najnowszy procesor (serie od X90J w górę).

A jak serwis Bravia CORE spisywał się w praktyce? Początki były trudne, aplikacja w wersji 1.01 była niestabilna, 1.03 – też, ale po aktualizacji do wersji 1.09 mogłem już cieszyć się zawartością serwisu. Oto moje uwagi:

  • Moje złącze internetowe ma maks. przepustowość do 100 Mb/s (w testach speedtest.net regularnie uzyskuję ok. 90-95 Mb/s).
  • Telewizor był połączony z ruterem kablem.
  • Do testów jakości i przepustowości w testach wykorzystałem dobrze mi znany film 1000 lat po ziemi (After Earth, 2013).
  • W ustawieniach domyślnych transfer wynosił ok 25 Mb/s.
  • Po włączeniu opcji PureStream transfer wzrósł do 50 Mb/s (!).
  • Jakość obrazu była znakomita – niemal jak z płyty Blu-ray 4K HDR.

A oto kilka zdjęć, które zrobiłem w trakcie testu. Proszę zwrócić na komunikaty wyświetlane na pasach pochodzące z „dziennika debuggowania” – ekspozycję ustawiłem właśnie na nie, a nie na zawartość kadru.

Podsumowując: serwis Bravia CORE jest unikalnym atutem telewizorów Bravia, dostępnym tylko w modelach XR, tj. z serii X90J i wyższych.

Tę sekcję podsumuję pytaniem zaczepnym: „Hej, co tam u ciebie, Netflix? Czy doszlusowałeś wreszcie może do 20 Mb/s? A może chociaż do 18 Mb/s? Nie? A to szkoda.”

Jakieś wady serwisu Bravia CORE? Tak, ma ich sporo.

  • Serwis dopiero się rozkręca i przed nim długi rozwój; pamiętajmy jednakże, że potęgi Netfliksa nie zbudowano w jeden dzień.
  • Aktualnie serwis nie obsługuje jeszcze takich rozwiązań, jak: Dolby Atmos, Dolby Vision, DTS:X.
  • Nie we wszystkich filmach są dostępne polskie napisy i ścieżka dźwiękowa – często jest albo jedno, albo drugie.
  • Także nie we wszystkich „angielskich” filmach są dostępne angielskie napisy.
  • W testowanej aplikacja Bravia CORE 1.09 w ogóle nie chciała się zamknąć – pomogło dopiero wciśnięcie przycisku Home.
  • Czas pokaże, czy i jak Bravia CORE się rozwinie. Oczywiście trzymam kciuki za ten serwis, bo większa konkurencja oznacza większy wybór i lepszą jakość dla nas – konsumentów.

złącza telewizora sony xr55a90j

Złącza i interfejsy

  • HDMI 2.1 – 1
  • HDMI eARC– 1
  • HDMI 2.0 – 2
  • HDMI ARC – 0
  • USB – 3
  • Ethernet – 1
  • Optyczne – 1
  • Słuchawkowe – 1
  • Bluetooth – tak
  • Wi-Fi – tak

Specyfikacja sprzętowa

Parametry wg producenta:

  • rodzaj wyświetlacza – OLED
  • przekątna (cale) – 55
  • kształt wyświetlacza – płaski
  • maksymalna rozdzielczość – 3840 × 2160
  • tunery TV – DVB-C, DVB-S/S2, DVB-T/T2

Parametry zmierzone (ustawienia fabryczne)

  • kontrast ANSI(x:1) – niemierzalny
  • średni błąd odwz. barw dE2000 (BT709) – 2,6
  • pokrycie przestrzeni UHDA-P3 (%) – 97
  • input lag (ms) – 16,1

Warto zaznaczyć, że:

  • im wyższy współczynnik kontrastu, tym lepiej,
  • średni błąd odwzorowania barw poniżej 3,0 to bardzo dobry wynik, a jeśli wynosi poniżej 1,0 – świetny wynik; generalnie im mniej, tym lepiej,
  • im większe pokrycie przestrzeni UHDA-P3, tym kolory bardziej nasycone, a tym samym żywsze i bardziej atrakcyjne.

Podsumowanie

Wspaniały, znakomity, oszałamiający kontrastem i z obrazem wiernym oryginalnemu zamysłowi twórców filmowych, jeden z najlepszych telewizorów roku 2021 – taki właśnie jest Sony 55A90J. Gorąco, gorąco polecam!

Źródło: Sony

Minusy

Plusy

plakietka geeXtra produkt - złota gwiazdka w białej otoczce na złotym tle, pod spodem napis geextra produkt i logotyp portalu geex

Przydatność telewizora

Telewizja: 10/10

Kino domowe: 10/10
Sport: 7/10
Gry: 8/10

W teście wykorzystano program Calman firmy Portrait Displays.