Co z tym Grotem?

Grot rozpala emocje jak kraj d艂ugi i szeroki. Debata o tym czy nowy karabinek to hit czy kit podzieli艂a Polak贸w. To pierwsza w historii, tego typu, konstrukcja strzelecka opracowana w Polsce na potrzeby Si艂 Zbrojnych RP.

Karabinek szturmowy Grot rozpala emocje nie tylko 艣rodowisku zajmuj膮cym si臋 broni膮 paln膮. Debata o tym czy nowy karabinek to hit czy kit podzieli艂a Polak贸w. To pierwsza w historii, tego typu, konstrukcja strzelecka opracowana od pocz膮tku w Polsce na potrzeby Si艂 Zbrojnych RP. Grot ma te偶 zwiastowa膰 koniec pewnej epoki. Wkr贸tce do lamusa maj膮 odej艣膰 鈥濳a艂asznikowy鈥 a nast臋pnie ich krajowe rozwini臋cie czyli karabinki Beryl.

Karabinki szturmowe MSBS - Grot maj膮 zast膮pi膰 starsz膮 bro艅 w Wojsku Polskim, pomimo wad wieku dzieci臋cego s膮 ju偶 powszechnie wykorzystywane w Wojskach Obrony Terytorialnej. / Zdj臋cie: WOT

Dodatkowo ta, opracowana w radomskiej Fabryce Broni 艁ucznik, bro艅 wygl膮da naprawd臋 dobrze. Charakteryzuje si臋 nowoczesn膮 bry艂膮, wyposa偶ono j膮 w wygodne manipulatory i 鈥瀟aktyczne鈥 szyny monta偶owe. Strzela si臋 z niej 艂atwo i celnie. W czym wi臋c problem? Dlaczego dyskusja o wadach i zaletach Grota tak rozpali艂a Internety w ostatnich miesi膮cach?

Jak to si臋 zacz臋艂o, czyli historia Grota

Prace nad znalezieniem nast臋pcy 鈥濳a艂asznikow贸w鈥 i Beryli rozpocz臋艂y si臋 ju偶 dwie dekady temu w Wojskowej Akademii Technicznej. Pocz膮tkowo pr贸bowano wycisn膮膰 co si臋 da z ju偶 znanych i sprawdzonych karabink贸w Beryl. Zrealizowano projekt badawczy 0 T00B 029 24 鈥濧naliza i聽synteza konstrukcyjno-balistyczna oraz聽badania dynamiczne broni strzeleckiej zbudowanej w聽uk艂adzie bezkolbowym鈥, kt贸rego celem by艂a analiza czy warto zbudowa膰 na bazie Beryla bro艅 w uk艂adzie bezkolbowym (tzw. bullpup). Jednak w 2006 r. zesp贸艂 doszed艂 do wniosku, 偶e bro艅 bazuj膮ca na systemie Ka艂asznikowa nie ma ju偶 dalszego potencja艂u modernizacyjnego.

By艂o to dosy膰 odwa偶ne stwierdzenie, gdy偶 Beryle w pierwszej dekadzie XXI wieku udowadnia艂y, 偶e s膮 niezawodn膮 i celn膮 broni膮 w r臋kach polskich 偶o艂nierzy najpierw w Iraku a potem w Afganistanie.

Grzech pierworodny Ka艂asznikowa

Jednak Beryle by艂y obarczone grzechem pierworodnym swojego protoplasty 鈥 czyli rodziny AK. Automaty Ka艂asznikowa koncepcyjnie maj膮 swoje korzenie w schy艂kowym okresie drugiej wojny 艣wiatowej. Konstrukcja za艣 by艂a rozwijana w apogeum Zimnej Wojny.

Nowoczesne 艂o偶e Grota pozwala na precyzyjny monta偶 celownik贸w optycznych. / Zdj臋cie w艂asne

Aby sprosta膰 贸wczesnym wymaganiom opracowano bro艅 niezawodn膮, prost膮 w obs艂udze ale przy tym dosy膰 toporn膮. By艂a uk艂adem zamkni臋tym. Poborowy 偶o艂nierz dostawa艂 do r臋ki karabin i mia艂 przy nim nie majstrowa膰. Jedyne co mia艂 wiedzie膰 to jak bezpiecznie i celnie strzela膰 oraz jak go wyczy艣ci膰 i zakonserwowa膰. Co wi臋cej mo偶na j膮 by艂o masowo produkowa膰 w fabrykach w ca艂ym, socjalistycznym 艣wiecie.

Taki spos贸b my艣lenia by艂 nierozerwalnie zwi膮zany z obowi膮zuj膮cym systemem armii poborowej (powszechnie obowi膮zuj膮cym za 呕elazn膮 Kurtyn膮). Poborowemu si臋 nie ufa艂o, bro艅 dostawa艂 tylko wtedy kiedy by艂o to niezb臋dne. Wszystkie powa偶niejsze problemy rozwi膮zywali podoficerowie (te偶 z poboru) albo zawodowi oficerowie. W tym systemie bro艅 musia艂a by膰 odporna na b艂臋dy u偶ytkownik贸w a przy tym prosta w naprawie i tania (bo jednak niekt贸re b艂臋dy by艂y pope艂niane i okazywa艂y si臋 czasem by膰 zab贸jcze dla karabink贸w).

Specyfika Automat贸w Ka艂asznikowa (AK) z biegiem lat zaczyna艂a si臋 stawa膰 problemem. Po przyst膮pieniu do NATO i rezygnacji z poboru Si艂y Zbrojne RP zacz臋艂y stawia膰 na profesjonalist贸w. O sile naszej armii mia艂a decydowa膰 skuteczno艣膰 wyszkolonych 偶o艂nierzy zawodowych.

Narodziny Grota

Jednak do zdobycia przewagi na wsp贸艂czesnym polu bitwy potrzebne s膮 bardziej wyrafinowane narz臋dzia. W walce z zaskoczenia i na bliski dystans (a tak walczyli艣my w Iraku i Afganistanie) o 偶yciu b膮d藕 艣mierci decyduj膮 u艂amki sekund. Ten kto szybciej b臋dzie gotowy do strza艂u i namierzy przeciwnika wygrywa鈥

Obs艂uga Grota r贸偶ni si臋 od karabink贸w konstrukcji Ka艂asznikowa. Nowa bro艅 pozwala na znacznie szybsz膮 wymian臋 magazynk贸w i celne prowadzenie ognia podczas strzela艅 dynamicznych. / Zdj臋cie w艂asne

Nowoczesna bro艅 to dobrze rozmieszczone manipulatory, szyny do posadowienia celownik贸w optoelektronicznych i o艣wietlenia. Archaiczna konstrukcja AK niestety by艂a coraz mniej podatna na dalsze modyfikacje. Dlatego podj臋to decyzj臋 o stworzeniu czego艣 nowego.

Wymiernym efektem tych stara艅 by艂o dofinansowanie z聽Narodowego Centrum Bada艅 i聽Rozwoju na projekt rozwojowy nr O聽R00 0010 04 pod聽tytu艂em 鈥濷pracowanie, wykonanie oraz聽badania konstrukcyjno-technologiczne karabink贸w standardowych (podstawowych) modu艂owego systemu broni strzeleckiej kalibru 5,56 mm dla Si艂 Zbrojnych RP鈥. W ramach grantu do pracy przyst膮pi艂a Wojskowa Akademia Techniczna wraz z Fabryk膮 Broni 艁ucznik 鈥 Radom. Tak narodzi艂a si臋 koncepcja stworzenia Modu艂owego Systemu Broni Strzeleckiej (MSBS-5,56), kt贸ry ostatecznie zosta艂 przyj臋ty do Si艂 Zbrojnych pod nazw膮 鈥濭rot鈥.

Prze艂omowa modu艂owo艣膰

Co sprawi艂o, 偶e nowy projekt by艂 prze艂omem je艣li chodzi o produkowane w Polsce karabinki? Po raz pierwszy w historii Wojsko Polskie mia艂o zosta膰 wyposa偶one w nowoczesny, zaprojektowany i wyprodukowany w kraju, samoczynny karabinek szturmowy. Co wyr贸偶nia t臋 konstrukcj臋 od jej poprzednik贸w? Przede wszystkim modu艂owo艣膰. To s艂owo-klucz konieczne do zrozumienia Grota. To jego najwi臋ksza zaleta, ale r贸wnie偶 jak si臋 okaza艂o przyczyna s艂abo艣ci.

Na pocz膮tek trzeba wyja艣ni膰 jedn膮, niezwykle istotn膮 kwesti臋: Modu艂owy System Broni Strzeleckiej to nie pojedynczy produkt tylko ca艂a rodzina broni. W przeciwie艅stwie do broni konstrukcji Ka艂asznikowa, kt贸ra charakteryzuje si臋 podobn膮 podatno艣ci膮 na modyfikacje jak puszka mielonki, w MSBSach mo偶na praktycznie ka偶dy komponent wymieni膰 i dostosowa膰 do specyfiki konkretnych zada艅.

Bro艅 szyta na miar臋

Z punktu widzenia Wojskowych Oddzia艂贸w Gospodarczych najlepszym rozwi膮zaniem by艂o by zamawianie broni w konfiguracji producenta i nie wprowadzanie 偶adnych zmian. Jednak z Grotem sprawa ma si臋 zupe艂nie inaczej. Stosownie do potrzeb mo偶na wymieni膰 lufy, kolby, uchwyty oraz nawet modu艂y spustowe. Wszystkie te elementy s膮 demontowane i ustandaryzowane. Co wi臋cej Producent zadba艂 o to aby Grota wyposa偶y膰 w 艂o偶e z szyn膮 i uniwersalnymi otworami monta偶owymi systemu M-LOK. Takie rozwi膮zanie pozwala na montowanie celownik贸w, latarek i laserowych wska藕nik贸w celu na standardowych dla NATO podstawach.

Taka budowa pozwala na bazie jednej konstrukcji z艂o偶y膰 kr贸tki subkarabinek, kt贸ry doskonale sprawdzi podczas walki w pomieszczeniach, pe艂nowymiarowy karabinek szturmowy lub precyzyjn膮 samopowtarzaln膮 bro艅 wsparcia. Wystarczy jedynie wymieni膰 luf臋 i odpowiednio dobra膰 akcesoria. W przysz艂o艣ci do rodziny modu艂owej broni wykorzystywanej przez wojsko do艂膮czy膰 ma jeszcze bro艅 w uk艂adzie bezkolbowym. Jeszcze kr贸tsza od klasycznych subkarabink贸w zast膮pi za艂ogom pojazd贸w dotychczas wykorzystywane pistolety maszynowe. Dzi臋ki temu polscy czo艂gi艣ci b臋d膮 uzbrojeni w pe艂nowarto艣ciow膮 bro艅 szturmow膮.

Czy to pie艣艅 przysz艂o艣ci? Nie, to dzie艅 dzisiejszy! Autorzy systemu maj膮 w zanadrzu jeszcze kilka niespodzianek. Bro艅 po wymianie lufy z komor膮 zamkow膮 i zamka mo偶na dostosowa膰 do strzelania amunicj膮 innego kalibru. W czasach gdy szuka si臋 nast臋pcy amunicji 5.56 mm to mo偶e by膰 przydatna cecha. Obecnie rozwijany jest r贸wnie偶 systemowy granatnik, zar贸wno w odmianie podwieszanej jak i samodzielnej. Kolejnym pomys艂em na rozw贸j konstrukcji mo偶e by膰 skonstruowanie na bazie Grota lekkiego karabinka maszynowego.

Koszmar logistyka?

Z jednej strony bro艅 kt贸r膮 wydaje si臋 偶o艂nierzowi z dwoma lufami i kompletem akcesori贸w w tak zbiurokratyzowanej instytucji, jak膮 jest Wojsko Polskie wydaje si臋 by膰 czym艣 abstrakcyjnym. Przecie偶 na wszystko trzeba wystawi膰 odpowiednie asygnaty, kontrasygnaty i wprowadzi膰 na stan鈥 Ale z drugiej strony wizja pluton贸w piechoty uzbrojonych w t膮 sam膮 bro艅 jest bardzo kusz膮ca. Zamiast subkarabinka, karabinka i karabinka wyborowego jedna platforma. Jeden typ cz臋艣ci zapasowych i zestaw贸w naprawczych. Co wi臋cej w razie awarii zamiast d艂ugotrwa艂ej naprawy rusznikarskiej wystarczy wymiana uszkodzonego modu艂u i bro艅 pozostaje sprawna. Oczywi艣cie jest to zmiana rewolucyjna, kt贸ra wymaga przemodelowania zar贸wno logistyki jak i szkolenia鈥

Jedno z najciekawszych wciele艅 modu艂owego Grota: karabinek bezkolbowy z podwieszonym granatnikiem. Zmiana z uk艂adu klasycznego do bezkolbowego zajmuje tylko kilka minut. / Zdj臋cie: Fabryka Broni

Grot w WOT

Pocz膮tki Grota w Wojsku Polskim datuj膮 si臋 na wrzesie艅 2017. Wtedy to podczas Mi臋dzynarodowego Salonu Przemys艂u Obronnego w Kielcach zosta艂a podpisana umowa pomi臋dzy Jednostk膮 Wojskow膮 NIL (odpowiadaj膮c膮 w贸wczas za zakupy dla Wojsk Obrony Terytorialnej). W pierwszych miesi膮cach zam贸wiono 50聽737 karabink贸w MSBS nazwanych 鈥濭rot鈥 na cze艣膰 Stefana P.聽Roweckiego, genera艂a dywizji i聽komendanta g艂贸wnego Zwi膮zku Walki Zbrojnej a聽p贸藕niej Armii Krajowej. Co ciekawe by艂o to zerwanie z tradycj膮 okre艣lania konstrukcji strzeleckich nazwami pierwiastk贸w chemicznych (Tantal, Beryl, Tor, Bor i Pallad).

Karabinek Grot jest podstawowym uzbrojeniem Wojsk Obrony Terytorialnej. Obecnie zast臋puje starsze konstrukcje w wojskach liniowych. / Zdj臋cie: WOT

Dzi艣 formacj膮 odpowiedzialn膮 za zam贸wienia kolejnych partii Grot贸w, a zarazem ich najwi臋kszym u偶ytkownikiem s膮 Wojska Obrony Terytorialnej. Zgodnie z informacjami opublikowanymi 24 czerwca 2021 do Wojska Polskiego trafi艂o 艂膮cznie 48004 karabink贸w, z czego do WOT 34677, do wojsk liniowych 8203, do uczelni i o艣rodk贸w szkoleniowych 4125 i do 呕andarmerii Wojskowej 551. W gestii Inspektoratu Wsparcia Si艂 Zbrojnych pozostaje 448 Grot贸w. To ca艂kiem sporo, zak艂adaj膮c, 偶e nasze Si艂y Zbrojne licz膮 oko艂o 120 tys. 呕o艂nierzy. Co wi臋cej zak艂ada si臋, 偶e do ko艅ca 2022 do wojska trafi ponad 70 tys. Grot贸w.

Odwa偶ne decyzje

Decyzja aby to w艂a艣nie Wojska Obrony Terytorialnej odpowiada艂y za wdra偶anie nowej broni wzbudza艂a (i nadal wzbudza) kontrowersje. Jak to jest, 偶e 鈥瀢eekendowi wojownicy鈥, kt贸rzy 鈥瀊awi膮 si臋 w wojsko鈥 b臋d膮 decydowa膰 o przysz艂o艣ci i rozwoju nowej konstrukcji strzeleckiej? Przecie偶 WOT nie ma 偶adnego do艣wiadczenia z 鈥濳a艂asznikowami鈥, nie zna regulamin贸w a ich instruktorzy nie nosz膮 w膮s贸w!?

Wbrew pozorom wyznaczenie WOT do tej roli nie by艂o wy艂膮cznie kaprysem polityk贸w. Groty, kt贸re konstrukcyjnie dzieli艂a przepa艣膰 od dotychczas wykorzystywanych Beryli, mieli testowa膰 偶o艂nierze pozbawieni jakichkolwiek nawyk贸w. Co wi臋cej uczy膰 ich mieli instruktorzy, dla kt贸rych karabinek te偶 by艂 nowo艣ci膮. Jak si臋 okaza艂o takie podej艣cie zaowocowa艂o przedziwnym rozwojem sytuacji.

鈥濿ina u偶ytkownika鈥

Karabinki pierwszej wersji (dzi艣 znane jako Grot C16A1) trafi艂y w r臋ce niedo艣wiadczonych rekrut贸w, kt贸rzy dopiero zaczynali swoj膮 przygod臋 z wojskiem. W najlepszym razie bro艅 znali z kilkugodzinnych wypad贸w na strzelnic臋. Tymczasem podczas szkolenia mieli si臋 nie rozstawa膰 ze swoimi Grotami przez kilka dni.

Bro艅 towarzyszy艂a im podczas 膰wicze艅 w terenie, w kantynie i pod prysznicem. Czasem, zdarza艂o si臋, 偶e niewyczyszczona bro艅 pokrywa艂a si臋 rdzawym nalotem, czasem zacina艂a si臋. 呕o艂nierze przypadkowo przestawiali i gubili tzw. regulator gazowy (jedn膮 z kluczowych cz臋艣ci odpowiadaj膮cych za prze艂adowanie broni). Do tego partia dostarczonych przez producenta magazynk贸w okaza艂a si臋 by膰 wadliwa. Do kompletu najcz臋艣ciej wyst臋puj膮cych nieszcz臋艣膰 mo偶na jeszcze doda膰 zrywanie si臋 ok艂adzin d藕wigni prze艂adowania, uszkodzenia zderzaka suwad艂a oraz wy艂amanie d藕wigni zaczepu suwad艂a.

W tym momencie zadzia艂a艂a magia modu艂owo艣ci. W przypadku broni starego typu producent musia艂by zmieni膰 ca艂y projekt wprowadzaj膮c now膮 wersj臋 broni. W przypadku Grota sprawa by艂a znacznie 艂atwiejsza. Wystarczy艂o poprawi膰 feralne komponenty. Spraw臋 u艂atwi艂y Wojska Obrony Terytorialnej, kt贸re dokumentowa艂y najcz臋艣ciej powtarzaj膮ce si臋 problemy, zg艂aszaj膮c je producentowi (zwykle usterki dotyczy艂y pojedynczych sztuk broni z dziesi膮tk贸w tysi臋cy pozostaj膮cych na stanie).

O r贸偶norodno艣ci konfiguracji karabinka Grot niech 艣wiadczy powy偶sze zdj臋cie. Fabryce Broni nie straszny jest nawet pudrowy r贸偶. / Zdj臋cie w艂asne

Narodziny Grota C16A2

Cz臋sto rozwi膮zanie problemu by艂o trywialnie proste. Do czasu przys艂ania przez Fabryk臋 Broni nowych magazynk贸w, 偶o艂nierze wykorzystywali ameryka艅skie aluminiowe magazynki (gdy偶 te pasowa艂y). W przypadku feralnego regulatora gazowego pierwszym dzia艂aniem ze strony producenta by艂o przekonstruowanie przedniej cz臋艣ci 艂o偶a. Dodatkowo zosta艂a przekonstruowana iglica (tak aby wytrzymywa艂a wi臋cej strza艂贸w 鈥瀗a sucho鈥. Przy okazji poprawiono troch臋 ergonomi臋 broni. Wymieniono ameryka艅ski chwyt pistoletowy na model produkowany przez Fabryk臋.

Zmodyfikowany Grot C16A2 (na dole). Widoczny zmieniony kszta艂t 艂o偶a i inny chwyt pistoletowy. / Zdj臋cie w艂asne

Obecnie w Wojsku Polskim poprawiony Grot C16A2 powoli zast臋puje poprzedni膮 generacj臋. Dzieje si臋 to dwojako. Karabinki opuszczaj膮 obecnie Fabryk臋 Broni w najnowszym ukompletowaniu, natomiast ju偶 dostarczone egzemplarze dorobi艂y si臋 zestaw贸w konwersyjnych. To zaleta modu艂owo艣ci. Nie ma potrzeby odsy艂a膰 starszych modeli do producenta, wystarcz膮 proste narz臋dzia i kilka minut pracy.

Co dalej?

Pomimo problem贸w wieku dzieci臋cego wydaje si臋, 偶e MSBS Grot osi膮gn膮 sukces. Nawet w niedo艣wiadczonych r臋kach rekrut贸w Wojsk Obrony Terytorialnej okaza艂 si臋 by膰 celn膮 i 艂atw膮 do opanowania broni膮. Jako karabinek zaprojektowany do wykorzystywania z celownikami optoelektronicznymi Grot bardziej przypomina bro艅 znan膮 z najnowszych ods艂on Call of Duty.

Sk艂adany, z ergonomicznie rozmieszczonymi manipulatorami, jest niew膮tpliwie prze艂omem w Wojsku Polskim. Co nie znaczy, 偶e odtr膮biono ju偶 sukces. Rozw贸j broni trwa ca艂y czas. Ju偶 w tej chwili Wojska Obrony Terytorialnej deklaruj膮 prace nad kolejnymi ulepszeniami, kt贸re prawdopodobnie poznamy w przysz艂o艣ci jako wersj臋 A3. Z tego co wiadomo 偶o艂nierze zainteresowani s膮 zmian膮 kolby (by膰 mo偶e na bardziej podobn膮 do rozwi膮za艅 stosowanych w ameryka艅skich karabinkach M16 i M4), postulowane jest r贸wnie偶 uszczelnienie konstrukcji broni tak, aby do mechanizm贸w dostawa艂o si臋 mniej zanieczyszcze艅. Prawdopodobnie doczekamy si臋 r贸wnie偶 przekonstruowanego regulatora gazowego.

Grot 7,62 mm to samopowtarzalny karabin precyzyjny rozwijany jako nast臋pca leciwych karabin贸w SWD. / Zdj臋cie w艂asne

Czym jest Grot dzisiaj? To konstrukcja o naprawd臋 du偶ym potencjale. Celna, 艂atwa w obs艂udze i konserwacji. Dzi臋ki modu艂owo艣ci mo偶e si臋 sta膰 w przysz艂o艣ci platform膮 na kt贸rej zostanie zbudowane wi臋kszo艣膰 typ贸w lekkiego uzbrojenia piechoty. Pozwoli艂o by to na znaczne uproszczenie logistyki. Wymienne komponenty znacznie przy艣pieszaj膮 proces usprawniania uszkodzonej broni.

Zmiana pokoleniowa w Wojsku Polskim jest procesem nieuniknionym. M艂odzi 偶o艂nierze cz臋艣ciej ni偶 do papierowych podr臋cznik贸w cz臋艣ciej zagl膮daj膮 do smartfon贸w. Podobnie jak aktualizacji system贸w operacyjnych w swoich kom贸rkach oczekuj膮 eliminacji b艂臋d贸w w swojej broni. I modu艂owy Grot mo偶e im to zapewni膰!

Karabinek MSBS GROT dopiero musi zapracowa膰 na swoj膮 legend臋. Tymczasem w sklepie Combat.pl ju偶 dzi艣 mo偶na kupi膰 repliki legendarnej broni strzeleckiej.