Co to jest Resizable BAR i jak działa? Jak zyskać darmowe fps w grach?

Czym jest Resizable BAR i jak działa? Jak włączyć tę funkcję? Jakiego sprzętu potrzebujesz? Czy działa tylko na kartach graficznych GeForce RTX 3000 (NVIDIA Ampere)? Czy i jakie przynosi korzyści w grach? Odpowiedzi na te – i nie tylko na te – pytania znajdziesz w podsumowaniu informacji o Resizable BAR, w którym uwzględniłem również test wydajności w takich tytułach, jak Cyberpunk 2077, RDR2 i Metro Exodus.

Czym jest Resizable BAR? Jak działa?

Resizable BAR (ang. Base-Address Register) to technika interfejsu PCI-Express. Stanowi ona część specyfikacji PCIe 3.0, ale dopiero od końca 2020 roku producenci sięgnęli po to rozwiązanie, by poprawić wydajność w grach. I NVIDIA wcale nie była pierwsza, choć to właśnie na Resizable BAR w wydaniu „zielonych” skupię się w tej publikacji.

Co robi Resizable Bar? Usprawnia komunikację między CPU a GPU, usuwając ciągnące się od lat ograniczenie z ery 32-bitowej. Dzięki tej funkcji procesor może uzyskać dostęp do całej pojemności VRAM-u, a nie tylko do małych bloków po 256 MB. W dobie GPU z pamięcią o pojemności nawet 24 GB brzmi to wręcz absurdalnie, ale mimo to limit ten pozostał do dziś.

mechanizm działania resizable bar w wydaniu nvidii
Źródło: MSI

Dlaczego? Powód jest wbrew pozorom prozaiczny. Współczesne karty dysponują po prostu tak szerokimi szynami danych, a co za tym idzie – wysoką przepustowością pamięci graficznej, że odblokowanie całego VRAM-u dla procesora niekoniecznie było grą wartą świeczki.

Wydawać by się mogło, że powinno być odwrotnie. Gry są coraz bardziej skomplikowane. Między procesorem a kartą graficzną nieustannie przesyłane są ogromne ilości danych (tekstury, shadery, geometria), więc czy odblokowanie całego bufora ramki dla CPU to korzyść, o którą nikt nie prosił, a każdy potrzebował? W końcu z aktywnym Resizable BAR transfer przestaje odbywać się małymi porcjami, sekwencyjnie. Zamiast tego wszelkie zasoby mogą być efektywnie przesyłane w całości, a w przypadku dużej ilości – równolegle, bez kolejki.

komunikacja między cpu a gpu z wyłączonym i włączonym resizable bar
Źródło: MSI

Co się odwlecze, to nie uciecze – Resizable BAR jest (nie)oczekiwaną odpowiedzią na niewyartykułowaną i niezbyt pożądaną potrzebę zmian, która ma – przynajmniej teoretycznie – przekładać się na wzrost wydajności w grach. Jednak funkcja w wydaniu NVIDIA jest odpowiedzią na wykonany wcześniej przez AMD ruch w postaci Smart Access Memory.

Co to jest Smart Access Memory (SAM)? Czym różni się od Resizable BAR?

Resizable BAR nie wyczarowało ani AMD, ani NVIDIA – nie jest to nowy standard w specyfikacji interfejsu PCI Express. Jednak to „czerwoni” jako pierwsi postanowili wykorzystać tę funkcję i związaną z nią efektywniejszą współpracę między CPU a GPU w grach. Tak narodziło się Smart Access Memory, które AMD zapowiedziało na prezentacji procesorów Ryzen 5000 pod koniec 2020 roku.

SAM jest de facto tym samym, co Resizable BAR,  ale różnią się nieco pod względem kompatybilności gier (technika „czerwonych” obsługuje teoretycznie wszystkie) i sprzętu. Początkowo funkcja AMD działała tylko na Ryzenach 5000, kartach Radeon RX 6000 oraz płytach głównych z serii AMD 500 (X570, B550, A520 z BIOS-em opartym na mikrokodzie AGESA 1.1.0.0 lub nowszym).

Jednak w kolejnych miesiącach stopniowo poprawiała się kompatybilność ze sprzętem. Smart Access Memory włączysz także na procesorach Ryzen 3000 (Zen 2), płytach głównych X470 i B450 z BIOS-em opartym co najmniej na mikrokodzie AGESA 1.2.0.1 oraz układach graficznych RX 5000. Nie musisz nawet aktualizować VBIOS-u w GPU – wystarczą sterowniki Radeon Adrenalin 21.9.1 lub nowsze.

porównanie działania między włączonym a wyłączonym amd sam
Źródło: AMD

Wymagania sprzętowe Resizable BAR. Jakiego CPU i GPU potrzebujesz?

Resizable BAR nie działa na każdym sprzęcie. Nie tylko potrzebujesz karty graficznej GeForce RTX 3000, ale także kompatybilnego procesora i płyty głównej z odpowiednią wersją BIOS-u. Sprawdź, w jakie podzespoły musi być wyposażony komputer, by skorzystać z funkcji na wybranych kartach NVIDIA (nie zadziała ona na kartach z serii GTX i RTX 2000).

Płyty główne i chipsety AMD i Intel kompatybilne z Resizable BAR

Do producentów, którzy oferują płyty główne z funkcją Resizable BAR, należą:

  • ASUS
  • ASRock
  • Colorful
  • EVGA
  • Gigabyte
  • MSI

Procesory Intel i AMD kompatybilne z Resizable BAR

Karty graficzne kompatybilne z Resizable BAR

NVIDIA

AMD

Intel

Sprawdź: Laptop z NVIDIA GeForce RTX 30 ma tę moc. Ale czy tylko dlatego warto go wybrać?

msi geforce rtx 3070 ti gaming x trio

Dodatkowe wymagania Resizable BAR

Co ważne, aby Resizable BAR zadziałało, może być wymagana aktualizacja BIOS-u płyty głównej i/lub karty graficznej. Generalnie wszystkie modele LHR, czyli z (już złamaną) blokadą w kopaniu kryptowalut, powinny mieć odpowiednią wersję VBIOS. Jednak, jeśli kupiłeś kartę graficzną przed premierą RTX-a 3060 (odbyła się ona 25 lutego 2021 roku), może nie obyć się bez aktualizacji firmware’u do GPU (pobierzesz VBIOS ze strony producenta).

Inne wymogi to:

  • Tryb BIOS-u: UEFI (nie CSM)
  • Partycja systemowa (format): GPT (nie MBR)
  • Sterowniki do GPU: GeForce Game Ready 465.89 WHQL (z 30 marca 2021 roku) lub nowsze
Źródło: Gigabyte

Czy Resizable BAR działa tylko na kartach GeForce RTX 3000?

Czy Resizable BAR można włączyć na innych kartach niż RTX 3000? Tak, z funkcją są kompatybilne również układy Intel ARC Alchemist (np. A770 i A750). Co więcej, te karty muszą mieć aktywne Resizable BAR w BIOS-ie, by mogły zapewnić optymalną wydajność.

Zobacz:

Z kolei w przypadku kart AMD funkcja ta kryje się pod nazwą SAM, która jest odpowiednikiem Resizable BAR, co wyjaśniłem wcześniej.

Odkryj karty Intel ARC w x-komie

Resizable BAR – czy zadziała na podzespołach przyszłych generacji?

Kolejne generacje procesorów (Ryzeny 7000, Ryzeny 8000, Intel Raptor Lake-S, Intel Meteor Lake-S itd.), kart graficznych (RTX 4000) i płyt głównych (chipsety AMD 600 z gniazdem AM5, chipsety Intel 700 pod Raptor Lake itd.) obsługują lub będą obsługiwać  Resizable BAR.


Jak włączyć Resizable BAR?

Aktywować Resizable BAR możesz wyłącznie w UEFI/BIOS-ie. Jak to zrobić? Zapoznaj się z prostą instrukcją:

  1. Uruchom UEFI, wciskając zaraz po starcie komputera klawisz DEL lub F12.
  2. Wejdź do ustawień zaawansowanych (Advanced).
  3. Poszukaj ustawień PCIe i aktywuj Re-Size BAR Support i Above 4G memory/Crypto Currency mining, zmieniając Disabled na Enabled (obie muszą być jednocześnie aktywne; jedna powinna włączyć drugą).
  4. Wyjdź z BIOS-u, zapisując zmiany. Po wejściu do systemu upewnij się jednym z opisanych poniżej sposobów, czy rzeczywiście Resizable BAR jest aktywne.
włączone resizable bar w biosie

Jak sprawdzić, czy Resizable BAR działa?

Jest kilka prostych sposobów, aby sprawdzić, czy masz włączoną funkcję Resizable BAR.

Jak sprawdzić, czy masz włączone Resizable BAR w BIOS-ie?

  1. Wejdź do UEFI przy włączeniu komputera, naciskając klawisz DEL lub F12.
  2. Poszukaj funkcji Re-Size BAR Support (nazwa może się nieco różnić w zależności od płyty głównej) w ustawieniach zaawansowanych i interfejsu PCIe.
  3. Opcje Re-Size i Above 4G memory powinny być widoczne jako Enabled, gdy są włączone, a Disabled, gdy są wyłączone (obie powinny [dez]aktywować się jednocześnie).

Jak sprawdzić, czy masz włączone Resizable BAR w Windowsie?

  1. Kliknij prawy przycisk myszy na pulpicie i wybierz Panel Sterowania NVIDIA.
  2. W Panelu Sterowania NVIDIA kliknij w lewym dolnym rogu na Informacje o systemie.
  3. Odnajdź w Informacjach o systemie linijkę Resizable BAR i obok znajdziesz potwierdzenie, czy jest ona aktywna, czy nie.
jak sprawdzić resizable w panelu sterowania nvidia

W systemie operacyjnym możesz także użyć aplikacji GPU-Z, które służy do identyfikacji karty graficznej. Wykryta w niej specyfikacja uwzględnia Resizable BAR (patrz poniższy screen).

resizable bar w specyfikacji karty graficznej w gpu-z

Jakie gry obsługują Resizable BAR? Pełna lista tytułów

Lista gier, która obsługuje Resizable BAR i czerpie korzyści z tej funkcji, jest na razie dość skromna (w sumie 20, jeśli liczyć Metro Exodus EE jako osobną pozycję). NVIDIA niespecjalnie kwapi się do rozszerzenia kompatybilności o kolejne tytuły. Na tę chwilę Resizable BAR działa w następujących grach:

  • Assassin’s Creed: Valhalla
  • Battlefield V
  • Borderlands 3
  • Control
  • Cyberpunk 2077
  • Deathloop
  • Death Stranding
  • DiRT 5
  • F1 2020
  • F1 2022
  • Forza Horizon 4
  • Forza Horizon 5
  • Gears 5
  • Godfall
  • Hitman 2
  • Hitman 3
  • Horizon Zero Dawn
  • Metro Exodus (Enhanced Edition)
  • Red Dead Redemption 2
  • Riftbreaker
  • Watch Dogs Legion
Metro Exodus screenshot pociąg

Resizable BAR na GeForce RTX 3070 Ti. Test wydajności w grach

Po dość obfitej przystawce, wreszcie czas na danie główne! Czy Resizable BAR faktycznie daje wzrost wydajności w grach? Czy może różnice są na poziomie błędu pomiarowego, albo wręcz odnotujesz spadek klatek? Co z nieobsługiwanymi grami? Poznaj wyniki testów Resizable BAR w kilku popularnych grach, do których podszedłem mniej typowo (przybliżę te kwestie przy omawianiu każdej produkcji z osobna).

Platforma testowa

Na jakim PC sprawdziłem Resizable BAR? Funkcję przetestowałem na komputerze wyposażonym w procesor AMD Ryzen 5 5600, płytę główną MSI B450 A Pro z najnowszą wersją beta BIOS-u, 16 GB pamięci RAM 3200 MHz CL15 Ripjaws V Red i kartą graficzną MSI GeForce RTX 3070 Ti Gaming X Trio. Nie musisz mieć więc płyty głównej z najnowszej serii, by cieszyć się korzyściami, jakie daje ta funkcja, co wykażę na wykresach.

Do testów użyłem sterowników GeForce Game Ready 516.40 WHQL i systemu operacyjnego Windows 10 w najnowszej wersji.

Resizable BAR on vs off w grach

Resizable BAR wpływa nie tylko na średni fps, ale także 1% low, co ma niebagatelne znaczenie na płynność gier. Do testów wybrałem cztery kompatybilne z tą funkcją gry, więc teoretycznie powinny one działać płynniej po jej aktywacji. Sięgnąłem też po starszego, wciąż popularnego RPG-a, które nie znajduje się na liście kompatybilnych tytułów. Czy w nim także uświadczyłem wzrostu wydajności, czy może efekt był zupełnie odwrotny? Sprawdź wyniki testów wydajności ReBAR.

Control Ultimate Edition

Control, mimo upływu lat, pozostaje wymagającą grą, szczególnie po włączeniu ray tracingu. Tym razem jednak dezaktywowałem go, ustawiając wysokie (maksymalne) detale bez wygładzania krawędzi MSAA. Postawiłem na tryb DirectX 12 oraz dwie rozdzielczości: 1080p i 1440p. Efekt? Resizable BAR przyniosło kilkuklatkowy wzrost wydajności – różnicę widać zarówno w średnim, jak i 1% low fps. Rozdzielczość nie miała większego znaczenia. W obu przyrost był podobny.

Cyberpunk 2077

W Cyberpunku 2077 postanowiłem pójść o krok dalej i sprawdzić, jak wpływ na wydajność ma nie tylko rozdzielczość (skusiłem się także na wyższą – UWQHD, czyli 3440 x 1440 pikseli), ale także ustawienia graficzne. Resizable BAR przynosi 4-6 fps klatek w rozdzielczości 1080p i w wyższych tylko po cięciu detali. W ustawieniach ultra różnice są zerowe albo na granicy błędu pomiarowego.

Choć tych wyników nie uwzględniłem na wykresie, to sprawdziłem również rozdzielczość 3440 x 1440 pikseli przy optymalnych ustawieniach (moich własnych) i trybem DLSS (jakość) i wzrost był rzędu 4-5 fps, więc rezultat też niczego sobie.

Metro Exodus EE

Metro Exodus w wersji ray tracingowej trochę mnie zawiodło. Tutaj korzyści są – przynajmniej w ustawieniach ultra – marginalne po włączeniu Resizable BAR. Zapewne – analogicznie do chociażby Cyberpunka 2077 – obniżenie detali może nieco poprawić wyniki, ale po moich obserwacjach nie było rewelacji. Resizable BAR w końcu nie w każdej grze przynosi takie same rezultaty.

Red Dead Redemption 2

W RDR2 byłem zmuszony zrezygnować z maksymalnych ustawień (o tym dlaczego, przeczytasz poniżej). To też jedyna gra, która działała na Vulkanie z Resizable BAR ze wszystkich testowanych pozycji. Jakie wnioski?

Przy moich własnych optymalnych ustawieniach (mieszanka wysokich i ultra z drobnymi modyfikacjami; przeczytaj: Ustawienia grafiki w RDR2. Jak zwiększyć fps?) przyrost był naprawdę duży – przynajmniej w Full HD. W 1440p wkradł się na pozór lekki niedosyt, bo różnice – mimo obniżenia detali – były rzędu 2 fps. Jednak jak się przyjrzysz dobrze, nie w 1% low fps, gdzie potrafiły sięgnąć 7 fps!

To dobry przykład, jak ReBAR jest w stanie zniwelować mikroprzycinki, a minimalizacja delikatnych przycięć, który wpływają na komfort rozgrywki, jest jak najbardziej pożądana. Jak zresztą wspomniałem na wstępie, Resizable BAR czasem może nie wpływać znacząco na średni fps, ale w ogólnym rozrachunku jest w stanie poprawić płynność obrazu.

Wiedźmin 3: Dziki Gon

Na koniec zostawiłem grę, która nie obsługuje Resizable BAR. W niekompatybilnych produkcjach raczej nie masz co liczyć na wzrost wydajności. Ba, dobrze będzie, jeśli nie odnotujesz spadku! Z moich testów wynika, że Wiedźmin 3 działa ciut gorzej przy włączonym Resizable BAR. Jednak różnice nie są duże, przynajmniej na pierwszy rzut oka (średnio raptem 1-3 fps). Pozory jednak mylą. W 1% low fps są one mocno zauważalne, przez co płynność rozgrywki jest mniej stabilna.

Resizable BAR a wpływ na wydajność. Kilka uwag

Naturalnie lepsza komunikacja na linii CPU-GPU skutkuje pozytywnymi zmianami przede wszystkim w rozdzielczości 1080p (1920 x 1080 pikseli), kiedy procesor odgrywa znacznie większą rolę niż w wyższych rozdzielczościach.

Czy powyżej nie odnotujesz żadnych wzrostów? W maksymalnych detalach różnic może nie być albo będą one marginalne. Jednak nie każdy może sobie pozwolić na ustawienia ultra. Zysk fps może być widoczny, o ile zmniejszysz detale albo włączysz np. DLSS (co na kartach RTX staje się częstym wyborem ze względu na coraz lepsze efekty tej techniki). Są one wtedy porównywalne do wzrostu fps w rozdzielczości 1080p.

Co bardzo ważne, różnice w wydajności są zależne nie tylko od gier i ich ustawień, ale także – albo przede wszystkim – od sprzętu (kombinacji podzespołów). Nie oczekuj takich samych wzrostów, co w moim teście. Równie dobrze na Twoim PC mogą być one wyższe lub żadne, albo co najwyżej wyniosą ledwie 1-2 fps, a więc na poziomie błędu pomiarowego. 

wpływ amd sam na wydajność gier
Dla porównania wpływ na wydajność "konkurencyjnego" Resizable BAR w przykładowych grach. Źródło: AMD

Niemniej jednak testy Resizable BAR dowiodły, że mogą one przynieść całkiem przyzwoity wzrost liczby klatek na sekundę (nie tylko kilku, ale nawet kilkunastoprocentowy). Przy niższej wydajności dodatkowe 4-6 fps (lub nawet więcej) bywają czasem zbawienne, a darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby.

Czy Resizable BAR może sprawiać problemy z grami?

Tak, aktywacja Resizable BAR może powodować np. niestabilność podczas rozgrywki (częste wizyty na pulpicie w najmniej spodziewanym momencie) albo wręcz uniemożliwić włączenie gry. Mogę osobiście potwierdzić, że miałem problem z uruchomieniem RDR2 w najwyższych detalach w trybie DirectX. Gra wysypywała mi się do pulpitu już na samym starcie, witając mnie błędem związanym z pamięcią. Problem rozwiązał się po zmniejszeniu detali albo po… wyłączeniu ReBAR-a.

Resizable BAR nie jest więc idealne – mimo (często) darmowych fps w wybranych grach funkcja może przynieść więcej strat niż korzyści.

Czy Resizable BAR to dobry sposób na fps za darmo?

Resizable BAR, w przeciwieństwie do AMD Smart Access Memory, nie ogranicza się do procesorów jednego producenta, ale działa tylko w wybranych grach. Wzrosty wydajności pomiędzy tymi funkcjami są dość porównywalne. Nic w tym dziwnego – w gruncie rzeczy to bliźniacze rozwiązania, które po prostu funkcjonują pod inną nazwą, a różnice dotyczą kompatybilności.

Niestety, Resizable BAR nie jest szczególnie rozwijane przez firmę NVIDIA. Lista gier, które obsługują tę technikę, jest bardzo ograniczona. W ostatnich miesiącach wzbogaciła się ona raptem o parę tytułów. Dodatkowo w nieobsługiwanych grach możesz nie tylko nie odczuć wzrostów, ale wręcz zobaczyć spadki fps. Stabilność czasem może także pozostawiać wiele do życzenia. Zachęcam jednak do własnych testów, bo korzyści mogą być niezaprzeczalne.

nvidia resizable bar
Źródło: NVIDIA

Wydaje się jednak, że Resizable BAR nie ma takiej siły przebicia jak DLSS, ray tracing czy nawet Image Scaling. Wzrosty wydajności nie są tak imponujące jak w przypadku napędzanego przez algorytmy SI skalowania obrazu w grach. Często bliżej im do różnic sterownikowych. Warto jednak wiedzieć o istnieniu Resizable BAR i że może ono przynieść co najmniej kilka dodatkowych klatek w tak wymagających grach, jak Cyberpunk 2077 czy RDR2.

Źródło: NVIDIA, AMD, MSI, opracowanie własne

Przeczytaj również: