Drony General Atomics MQ-9 Reaper dla Polski

Drony MQ-9 Reaper firmy General Atomics niebawem trafią do Polski. Agresja Rosji na Ukrainę doprowadzała do złożenia bezprzetargowego zamówienia w ramach tzw. pilnej potrzeby operacyjnej. Oznacza to ni mniej, ni więcej tyle, że zapłacimy zapewne więcej niż można, ale sprzęt ma szansę trafić do nas szybciej. Co zatem wiemy o MQ-9 Reaper?

MQ-9 Reaper, czyli jak General Atomics umie w drony

Drony MQ-9 Reaper nie wzięły się znikąd. Firma General Atomics ma długą i bogatą historię tworzenia sprzętu latającego i co najlepsze, potrafi go tworzyć własnym sumptem. Tak też było w przypadku Reaperów. Drony te powstały na koszt firmy i były następnie zaoferowane Stanom Zjednoczonym. Dlaczego tak się stało?

General Atomics dostarczał już przez długi czas drony MQ-1 Predator, które mówiąc wprost: „chwyciły”. Były jednak znacznie mniejsze od Reaperów i posiadały ograniczony potencjał rozwojowy, że o udźwigu uzbrojenia nawet nie wspomnimy. Mimo to na swój czas były i tak konstrukcją rewolucyjną. Tak bardzo rewolucyjną, że w U.S. Army lata do dziś jej wersja rozwojowa, czyli Gray Eagle.

Widząc, co się dzieje na rynku i gdzie to wszystko zmierza, księgowi, wpadli na pomysł, że skoro produkt się sprzedaje, to dlaczego nie zrobić czegoś jeszcze lepszego. Zapędzono więc inżynierów do roboty i tak właśnie powstał Predator B, który w lotnictwie USA nazywany jest MQ-9 Reaper. Nazwa przyjęła się już do tego stopnia, że każda uzbrojona odmiana dronów Predator B (nie każdy dron i nie każde państwo może otrzymać pozwolenie na przenoszenie uzbrojenia) powszechnie nazywana jest MQ-9 Reaper.

Co oznacza nazwa MQ-9 Reaper?

W nomenklaturze wojskowej bardzo rzadko mamy, a w zasadzie prawie wcale nie mamy do czynienia z sytuacją, w której literki cyferki nic nie oznaczają. Oznaczania w siłach zbrojnych USA, a więc i w lotnictwie, są precyzyjne i same w sobie dużo nam mówią. W nazwie MQ-9 Reaper Literka „M” oznacza „multi-role”, czyli wielozadaniowy, z kolei „Q” określa zdalnie pilotowane aparaty bezzałogowe. Nawet „9” na końcu ma znaczenie. Mówi nam ona, że to dziewiąta maszyna w linii bezpilotowych i zdalnie sterowanych aparatów bezzałogowych, czyli w skrócie z amerykańska, dronów. Reaper to już klasyczny przydomek, taki jak Lightning II.

MQ-9 Reaper Block 5

Czym jest MQ-9 Reaper?

Potocznie, jeśli mówi się o MQ-9 Reaper to myśli się o dronie latającym gdzieś w powietrzu, ale tak naprawdę nazwa odnosi się do całego systemu, którego dron jest zaledwie częścią tzw. remotely piloted aircraft system, czyli zdalnie sterowanego systemu lotniczego.

Cały zaś system składa się z wyposażonego w czujniki i uzbrojenie bezzałogowego samolotu, stacji kontroli naziemnej, łącza komunikacyjnego Predator Primary Satellite Link oraz systemów wspierających oraz odpowiednio przeszkolonego oddziału żołnierzy.

Jak widać, cała maszyneria jest dość skomplikowana i zakłada bezawaryjne współdziałanie wielu komponentów i ludzi, a wszystko to razem składa się na coś, co potem pokazuje się nam w telewizji jako drona.

Podstawowa załoga składa się z pilota będącego dowódcą aparatu oraz podoficera odpowiedzialnego za obsługę czujników i naprowadzanie uzbrojenia. Tutaj warto nadmienić, że system jest na tyle elastyczny, że do konkretnych typów zadań można wykorzystywać różnego rodzaju zestawy sensorów i uzbrojenia, tak by zmaksymalizować możliwości platformy więc obsługa, zarówno ta z punktu sterowania, jak i naziemna musi być wszechstronnie przeszkolona.

MQ-9 Reaper widoczne anteny komunikacyjne

Jakie są główne zadania dronów MQ-9 Reaper?

Rozemocjonowane głowy wyobrażające sobie wojny dronów wprost z filmów science-fiction uspokajamy, że to jeszcze nie ten etap. Podstawowym zadaniem MQ-9 Reaper nie jest sianie zniszczenia z nieba, ale i o tym na końcu wspomnimy.

Ich główną rolą jest mimo wszystko zbieranie danych. To właśnie pod to zadanie drony były projektowane. Skuteczną jego realizację umożliwiają takie cechy, jak wysoka długotrwałość lotu, dzięki ekonomicznemu silnikowi, sporemu zapasowi paliwa i dobremu stosunkowi mocy do masy, czy szeroki pakiet czujników przenoszonych w kadłubie, ale i w postaci zasobników.

Gdy te wszystkie dane są już zebrane, ujawnia się kolejna ogromna zaleta MQ-9 Reaper. Są nią systemy komunikacji. Dawniej, nawet jeśli samolot przeprowadzał zwiad (były to zamierzchłe czasy przeddronowe), to analizy danych dokonywano po powrocie do bazy. Tak było ze słynnym U-2, tak było też przez wiele lat później i na innych platformach. Wraz z postępami w obszarze łączności możliwe stało się przekazywanie danych w czasie rzeczywistym lub niemal rzeczywistym. W tym właśnie specjalizuje się MQ-9 Reaper.

Wśród możliwych do realizacji typów misji wymienia się oczywiście ISR (intelligence, surveillance and reconnaissance), misje bliskiego wsparcia pola walki (close air suport), czy CSAR (combat search and rescue), kluczowe m.in. przy poszukiwaniach zestrzelonych pilotów własnych samolotów.

Amerykanie używają ich również do monitorowania konwojów i działań ofensywnych sił własnych, oczyszczania tras, identyfikacji celów i naprowadzania uzbrojenia precyzyjnego w jego końcowej fazie lotu.

Możliwości ataku precyzyjnego są niejako uzupełnieniem podstawowego zadania związanego ze zbieraniem danych. Trzeba oczywiście przyznać, że w porównaniu z Predatorem Reaper ma niemal sześć razy większy udźwig, co automatycznie przekłada się na znacznie szerszą paletę uzbrojenia, która wykracza daleko poza pociski Hellfire. Przyjrzyjmy się mu bliżej.

MQ-9 w wersji NASA

Jakie uzbrojenie mogą przenosić drony MQ-9 Reaper?

Wśród typów uzbrojenia przewidzianych dla aparatów MQ-9 Reaper wymienia się takie systemy, jak pociski AGM-114 Hellfire, które z powodzeniem stosowano już na Predatorach. Są to kierowane pociski klasy powietrze-ziemia przeznaczone do niszczenia celów opancerzonych, lekko opancerzonych oraz innych celów wymagających uderzenia precyzyjnego.

Innymi ze stosowanych broni są systemy GBU-12 Paveway II, czyli precyzyjne bomby lotnicze bazujące na klasycznych bombach Mk 82 o masie 227 kg i wyposażone w system naprowadzania laserowego.

Z kolei GBU-38 Joint Direct Attack Munitions, to znane od lat bomby JDAM. Wersja GBU-38 jest najlżejszą odmianą i dzięki temu może być przenoszona przez MQ-9 Reaper. Bomby JDAM posiadają sekcję sterowania i naprowadzane są na cel przy pomocy systemu GPS i systemu inercyjnego.

Do dyspozycji załóg, są również GBU-49 Enhanced Paveway II, możliwe do naprowadzania laserowo oraz przy pomocy systemu GPS/INS.

Na koniec wymienić również można systemy GBU-54 Laser Joint Direct Attack Munitions łączące precyzję JDAM ze wskaźnikami laserowymi. Bomby te mogą atakować również cele znajdujące się w ruchu. Jak zatem widać, wojskowi mają z czego wybierać pod planowaną na danych dzień dla MQ-9 Reaper misję.

Jakie systemy znajdują się na pokładzie dronów MQ-9 Reaper?

Tym, co zapewnia dronom MQ-9 Reaper skuteczność, są ich systemy pokładowe. Osią ich wszystkich jest Multi-Spectral Targeting System zapewniający identyfikację wizualną celów. W odmianie MTS-B załoga ma do swojej dyspozycji czujnik na podczerwień, kolorową i monochromatyczną dzienną kamerę telewizyjną, kamerę na podczerwień (fale krótkie), laserowy wskaźnik odległości i laserowy system podświetlania celów. Oczywiście jest też radar.

Prawdziwa magia dzieje się jednak nieco później. Przypomina to trochę postprodukcję wytwórni filmowych, która dzieje się jednak w czasie rzeczywistym. Obraz z każdego z czujników może być prezentowany osobno, ale może również dojść do ich połączenia, jeśli operatorzy uznają, że pozwoli to na lepszą realizację zadania, czy też ocenę sytuacji na monitorowanym odcinku.

To jednak nie wszystko. Systemy podstawowe mogą uzupełniać zasobniki. Szczególnie interesujący jest testowany niedawno zasobnik walki elektronicznej umożliwiający śledzenie emisji fal radarowych i systemów działających w podczerwienie, jak i wypuszczanie środków samoobrony (flary i dipole, w tym najnowsze systemy takie jak BriteCloud).

Jeszcze ciekawszy wydaje się zasobnik przeznaczony do zadań związanych ze zwalczaniem okrętów podwodnych. Pozwala on na przenoszenie, wyrzucanie i kontrolę boi sonarowych.

Dla wersji morskich MQ-9 Reaper testuje się tez specjalne stacje radarowe dostosowane do operowania nad wodami.

Trwają również prace nad integracją z zasobnikami komunikacyjnymi, umożliwiającymi wykorzystywanie aparatów jako stacji łącznikowych i przekaźnikowych dla wojska własnych. Pozwoli to wykorzystywać drony do realizacji elementów nowej koncepcji walki nazywanej multi-domain battle.

Na koniec wspomnijmy o wszechobecnym AI, który puka też do dronów. W 2020 roku prowadzono próby z zasobnikiem Agile Condor dodającym sztuczną inteligencję do platformy i pozwalającą na autonomiczne znajdowanie, śledzenie i proponowanie celów operatorom drona.

Co jeszcze ciekawego napisać można o MQ-9 Reaper?

System jest pomyślany tak, że można spakować go do standardowego kontenera i zapakować na samoloty C-130 Hercules, które jak się dobrze składa mamy już na stanie naszych Sił Powietrznych. Cały system kontroli lotu jest potrójnie redundantny, więc awarie prowadzące do utraty maszyny są mało prawdopodobne. Zdublowane są również powierzchnie sterowe. Maszyny poza operowaniem w trybie manualnym mogą również wykonywać loty w trybie w pełni autonomicznym. Do dyspozycji zbrojmistrzów jest siedem zewnętrznych punktów podwieszeń o udźwigu do 1361 kg. Producent szacuje gotowość operacyjną systemu na 90%, co należy uznać za bardzo dobry wynik. Długotrwałość lotu MQ-9 Reaper dochodzi do 27 godzin (34 w wersji Extended Range).

Podstawowe dane MQ-9 Reaper

Producent: General Atomics Aeronautical Systems

Napęd: silnik turbośmigłowy Honeywell TPE331-10GD o mocy 900 shp ze sterowanie Digital Electronic Engine Control (DEEC)

Rozpiętość: 20,1 m

Długość: 11 m

Wysokość: 3,8 m

Masa na pusto: 2223 kg

Maksymalna masa startowa: 4760 kg / wersja ER (extended range) 5307 kg

Zapas paliwa: 4000 funtów / wersja ER 6000 funtów

Ładunek użyteczny: 1701 kg (wewnętrznie i zewnętrznie)

Prędkość maksymalna: 240 węzłów

Zasięg: 1000 mil morskich / 1400 mil morskich w wersji ER

Pułap: do 15240 m

Załoga: 2

Koszt jednostkowy: 56,5 miliona dolarów (fiscal 2011 dollars) – obejmuje 4 aparaty z czujnikami, stacje kontroli naziemnej oraz łącze satelitarne

kod rabatowy kpt-geex do sklepu combat

Źródła:

Drukowane:

  • Kuska, Bezzałogowy samolot General Atomics MQ-9 Reaper, [w] „Lotnictwo Aviation International”, 2/2019, Warszawa 2019.

Online:

  • https://www.ga-asi.com/remotely-piloted-aircraft/mq-9a
  • https://www.af.mil/About-Us/Fact-Sheets/Display/Article/104470/mq-9-reaper/
  • https://aerospace.honeywell.com/us/en/learn/supported-platforms/defense/defense/mq-9-reaper
  • https://www.ga.com/ga-asi-further-expands-mq-9-mission-capability
  • https://www.flightglobal.com/military-uavs/general-atomics-flies-mq-9-reaper-with-ai-pod-that-chooses-targets-autonomously/140039.article
  • https://www.ga.com/mq-9a-passes-2-million-flight-hours
  • https://www.raf.mod.uk/aircraft/reaper-mq9a/
  • https://theaviationist.com/2021/01/31/general-atomics-reveals-self-protection-pod-for-the-mq-9-reaper/
  • https://www.ga-asi.com/remotely-piloted-aircraft/mq-9b
  • https://www.af.mil/About-Us/Fact-Sheets/Display/Article/104572/joint-direct-attack-munition-gbu-313238/
  • https://www.navy.mil/Resources/Fact-Files/Display-FactFiles/Article/2166820/joint-direct-attack-munition-jdam/

Wszystkie zdjęcia: GA-ASI